Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1545060
S'issa, il-partiti politiċi ffukaw fuq tema waħda dominanti: li jħallu aktar flus fil-but tan- nies. Dan jirrifletti s-sentiment pubbliku — skont stħarriġ reċenti ta' MaltaToday ippubblikat f 'Marzu, il-poter tax-xiri u l-inflazzjoni jinsabu fuq nett tal- lista ta' kwistjonijiet li x'aktarx jinfluwenzaw kif in-nies jivvutaw, segwiti mit-traffiku, l-ekonomija u ż-żieda fil-popolazzjoni, filwaqt li l-ambjent u l-korruzzjoni baqgħu lura. Iżda filwaqt li l-partiti enfasiz- zaw ħafna fuq id-dħul disponibbli, tħassib ieħor importanti rċieva it attenzjoni. Oqsma sħaħ — il-poli- tika barranija, is-sostenibbiltà tal- mudell ekonomiku li qed isostni din il-mewġa ta' nfiq, u anke l-libertajiet ċivili u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni — ġew imwarr- ba. Il-kuntrast ma' elezzjonijiet preċedenti, partikolarment dawk tal-2013 u l-2017, huwa evidenti ħafna. Il-kuntest internazzjonali Il-Prim Ministru Robert Abela ġġustifika s-sejħa għall-elezzjoni bil-ħtieġa ta' "idejn siguri" fi klima internazzjonali inċerta kkawża- ta mill-gwerra magħżula minn Trump kontra l-Iran. Il-politika barranija ilha ma tkun tema domi- nanti minn meta Malta ssieħbet fl- UE. Madankollu, il-kampanja qed tiżvolġi bħallikieku l-instabbiltà globali ma teżistix. Iż-żewġ partiti ewlenin għadhom iwiegħdu kollox mingħajr sens ċar ta' rażan. Il-proposta tal-Partit Nazzjonal- ista għal tnaqqis ta' 30% fit-tariffi tad-dawl u l-ilma, parzjalment iffinanzjata permezz ta' inves- timent fl-enerġija rinnovabbli, tindika reżiljenza fit-tul. Dan għaliex l-enerġija solari tipprovdi riżorsa enerġetika lokali li tnaqqas id-dipendenza tagħna fuq il-vola- tilità internazzjonali. Madankollu, impenn biex jitnaqqsu l-prezzijiet f 'suq volatili taż-żejt u l-gass iġib miegħu riskji ovvji, speċjalment meta wieħed iqis li bħalissa niddependu fuq en- erġija minn interconnector li ġejja l-aktar minn impjanti tal-gass u ż-żejt, kif ukoll minn żewġ power stations li jaħdmu bil-gass. Barra minn hekk, xi ideat aktar interessanti bħall-użu taż-Żona Ekonomika Esklussiva ta' Malta jeħtieġu investiment bażiku fid-di- fiża u garanziji ta' sigurtà kompat- ibbli man-newtralità kostituzzjon- ali tagħna. Min-naħa l-oħra, il-Partit Laburista qed jagħti impressjoni ta' abbundanza permezz ta' miżuri bħas-super bonus ta' €200 miljun, li jippreżenta ekonomija li donnha mhix milquta minn xokkijiet esterni. Imma x'jiġri jekk riċessjoni in- ternazzjonali u inflazzjoni globali jibdew jolqtu t-turiżmu? Id-dibattitu nieqes dwar il- mudell ekonomiku Forsi l-ikbar nuqqas huwa d-di- battitu sostantiv dwar il-mudell ekonomiku ta' Malta. Fis-snin preċedenti, kritiċi fi ħdan il-Partit Nazzjonalista, b'mod partikolari taħt Adrian Delia, kienu jikkriti- kaw mudell dipendenti fuq tkabbir rapidu tal-popolazzjoni u l-kostru- zzjoni. Dik il-kritika — li b'mod perikoluż kienet tmiss ma' xenofo- bija mingħajr ma tipprovdi soluzz- jonijiet — issa kważi sparixxiet. Taħt Alex Borg, il-PN jidher li aċċetta l-istess dinamika ta' tkabbir li darba kien jikkritika, hekk kif jipprova jiġġustifika l-proposti tiegħu ta' nfiq. Il-Labour, min- naħa tiegħu, ikompli jittratta t-tkabbir ekonomiku bħala ġid bla dubju — kważi bħallikieku Malta sabet riżerva taż-żejt li qatt ma kellha. F'dan is-sens, Malta tirriskja li ssir dipendenti fuq il-verżjoni tagħha stess tal-oil curse: dipen- denza fuq mudell ta' tkabbir li joħloq il-ġid iżda jnaqqar mill-kwalità tal-ħajja. Iż-żewġ partiti qed jiffukaw fuq it-tqassim tal-ġid mingħajr ma janalizzaw minn fejn ġej jew x'inhuma l-ispejjeż fit-tul tiegħu. Nieqes dibattitu matur dwar kif il- mudell jista' jiġi rikalibrat lil hinn minn referenzi vagi għall-"kwalità tal-ħajja". Lanqas m'hemm diskussjoni sinifikanti dwar l-ekonomija informali, fejn ħaddiema vulnerab- bli — ħafna drabi barranin — jiġu sfruttati f 'kundizzjonijiet prekarji. Biex nagħtuh krettu, il-PN kien aktar ċar fil-proposti tiegħu biex jinħolqu niċeċ ekonomiċi ġodda bħall-hub tal-bunkering propost fil-Hurds Bank, għalkemm wieħed irid joqgħod attent kif dan jiġi kkalkulat fid-dawl tar-realtajiet ġeopolitiċi turbolenti marbuta mar-riżorsi tal-enerġija fil-Lvant tal-Mediterran. F'dan is-sens, il-Labour jeħtieġ ilaħħaq fit-tfassil ta' niċeċ li jit- biegħdu mid-dipendenza eċċessiva attwali fuq it-turiżmu u l-kostru- zzjoni. S'issa, il-PL għadu ma ppreżentax "l-idea kbira" li jmiss u jidher iffukat biss fuq it-tqassim tal-benefiċċji mill-mudell attwali. Il-qawwa tal-mudell ekonomiku hija wkoll marbuta mal-enerġija, kwistjoni li qed tiġi indirizzata parzjalment permezz ta' enfasi milqugħa fuq sorsi ta' enerġija rin- novabbli, li huma l-unika garanzija ta' indipendenza enerġetika. Madankollu, tibqa' l-mistoqsija jekk jagħmilx aktar sens li wieħed jiddependi fuq wind farms f 'wiċċ il-baħar jew installazzjonijiet solari kif previst fil-politika attwali, jew fuq il-provista limitata ta' bini pub- bliku, parkeġġi u ġibjuni eżistenti kif propost mill-PN. Il-proposta tal-Labour għal in- diċi tal-benesseri tindika qafas usa', iżda mingħajr ċarezza dwar kif dan se jinfluwenza l-politika, hemm riskju li jibqa' biss mezz retoriku. Madankollu, jista' jkun għodda utli jekk il-politiki jiġu allinjati miegħu. IL-ĦADD 24 TA' MEJJU 2026 • illum 08 X'qed jinjoraw il-partiti l-kbar Filwaqt li l-partiti jinsabu maqbudin f'kompetizzjoni biex iwiegħdu aktar flus fil-but tan-nies — sitwazzjoni li dejjem aktar qed tagħti l-impressjoni ta' ċirku — xi wħud mill-ikbar sfidi tal-pajjiż, mill- mudell ekonomiku sal-politika barranija, tħallew fil-ġenb Il-Partit Laburista qed jagħti impressjoni ta' abbundanza permezz ta' miżuri bħas-super bonus ta' €200 miljun, li jippreżenta ekonomija li donnha mhix milquta minn xokkijiet esterni Taħt Alex Borg, il-PN jidher li aċċetta l-istess jikkritika, hekk kif jipprova jiġġustifika l-proposti