Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1546132
opinjoni 12 analiżi arti u kultura IL-ĦADD 9 T'AWWISSU 2026 • illum Il-gazzetta ILLUM hija megħjuna mill-Kunsill Malti għall-Arti Il-festa ta' San Lawrenz fil-Birgu – wirt ta' fidi, storja u tradizzjoni Kull sena, fl-10 ta' Awwissu, il- Birgu jilbes l-isbaħ libsa tiegħu biex jiċċelebra l-festa ta' San Lawrenz, waħda mill-eqdem u l-aktar festi prestiġjużi f 'Malta. Din mhijiex biss festa reliġjuża, iżda wkoll ċelebrazzjoni tal-identità storika tal-Belt Vittoriosa, belt li matul is-sekli kienet xhud ta' avvenimenti li sawru l-istorja tal-gżejjer Maltin. L-għeruq tad-devozzjoni lejn San Lawrenz fil-Birgu jmorru lura għall-Medju Evu. Fil-fatt, il-parroċċa ta' San Lawrenz hija meqjusa bħala waħda mill-eqdem parroċċi f 'Malta ddedikata lil qaddis tal-Knisja Latina. Ir-riċer- ka storika tindika li l-kult lejn San Lawrenz daħal fil-Birgu permezz tal-kastellani Aragoniżi ta' Castrum Maris, illum magħruf bħala Forti Sant'Anġlu, li ġabu magħhom id-devozzjoni lejn dan il-martri Ruman. L-importanza tal-knisja kibret aktar meta, fl-1530, il-Kavallieri tal-Ordni ta' San Ġwann għażlu- ha bħala l-ewwel knisja kon- ventwali tagħhom wara l-wasla f 'Malta. Għal ħafna snin, qabel inbeba l-Konkatidral ta' San Ġwann fil-Belt Valletta, il-Knisja ta' San Lawrenz kienet iċ-ċentru spiritwali tal-Ordni. Il-Kavallieri żejnuha b'opri artistiċi u teżori imprezzabbli li għadhom jagħmlu parti mill-patrimonju kulturali tagħha sal-lum. San Lawrenz kien djaknu tal-Knisja ta' Ruma fit-tielet sek- lu. Skont it-tradizzjoni Nisranija, huwa ġie martrizzat fis-sena 258 WK taħt l-Imperatur Valerjanu. Huwa baqa' magħruf għall-ka- rità tiegħu lejn il-foqra u għall- kuraġġ straordinarju li wera waqt il-martirju tiegħu fuq il-gradilja tan-nar, simbolu li sal-lum jibqa' marbut mal-ikonografija tiegħu. Waħda mill-aktar tradizzjoni- jiet uniċi tal-festa tal-Birgu hija proprju l-istatwa proċessjonali ta' San Lawrenz. B'differenza minn ħafna statwi titulari Maltin li huma skolpiti bl-injam u miż- bugħa, il-vara ta' San Lawrenz hija statwa medjevali li tintlibes bi lbies liturġiku prezzjuż. Din it-tradizzjoni, li għandha għeruq Spanjoli, ilha tinżamm għal sekli sħaħ u tagħti karattru distintiv lill-festa. Il-qaddis jintlibes b'dal- matika ħamra rikka u b'vestijiet li jfakkru d-dinjità tiegħu bħala djaknu tal-Knisja. Matul id-disat ijiem tan-nove- na, il-Kolleġġjata ta' San Lawrenz timtela bil-fidili. Il-funzjonijiet liturġiċi, il-kurunella tradizzjona- li u l-innu lil San Lawrenz ikom- plu jżommu ħajja devozzjoni li għaddiet minn ġenerazzjoni għal oħra. F'dawn l-aħħar snin, il-qari tal-kurunella antika bil-Mal- ti reġa' ngħata prominenza, tradizzjoni li kienet kważi ntesiet iżda li llum reġgħet sabet postha fiċ-ċelebrazzjonijiet. Naturalment, il-qofol tal-fes- ta jasal fl-10 ta' Awwissu. Wara l-pontifikal solenni, l-istatwa titulari toħroġ f 'purċissjoni fit-to- roq dojoq u pittoreski tal-Birgu. Il-marċi tal-banda, il-ħsejjes tal-qniepen, il-uri mitfugħa mill-gallariji u l-applaws tan-nies joħolqu atmosfera li tgħaqqad is-sagru mal-folklor Malti. L-element estern tal-festa għan- du wkoll storja twila. Il-Banda San Lawrenz, imwaqqfa fis-seklu dsatax, tibqa' protagonist ewlieni tal-festi esterni permezz tal-marċi brijużi u l-programmi mużikali tagħha. Flimkien mal-armar ar- tistiku, il-bandalori, il-pavaljuni u d-dwal li jżejnu t-toroq, il-Birgu jinbidel f 'belt mimlija kulur u ħajja. Naturalment ma jonqosx il-logħob tan-nar, li għal ħafna huwa sinonimu mal-festa Maltija. Kemm in-nar tal-ajru, kif ukoll dak tal-art jiġbdu eluf ta' spettat- uri lejn il-Birgu kull sena, filwaqt li l-Port il-Kbir jipprovdi sfond spettakolari għal dawn il-wirjiet pirotekniċi. Il-festa ta' San Lawrenz hija marbuta wkoll ma' wieħed mill-aktar kapitli glorjużi tal-is- torja Maltija. Matul l-Assedju l-Kbir tal-1565, il-Birgu kien il-qalba tar-reżistenza tal-Kaval- lieri u l-Maltin kontra l-Imperu Ottoman. Wara r-rebħa storika, il-belt ingħatat it-titlu ta' Città Vittoriosa, u minn dak iż-żmien il-festa ta' San Lawrenz saret ukoll simbolu tar-rebħa, tal-kuraġġ u tal-identità nazzjonali. Lanqas it-Tieni Gwerra Din- jija ma rnexxielha tkisser din it-tradizzjoni. Fl-1941 il-knisja ġarrbet ħsarat kbar waqt il-bum- bardamenti Ġermaniżi, iżda l-istatwa titulari ġiet salvata u trasferita għal post sigur. Fl-1944, meta l-istatwa reġgħet irritornat fil-Birgu, il-ġrajja kienet meqjusa bħala simbolu tat-tama u tal-qa- wmien mill-ġdid tal-komunità wara s-sofferenzi tal-gwerra. Illum, il-festa ta' San Law- renz tibqa' waħda mill-aktar festi awtentiċi fil-gżejjer Maltin. Għalkemm iż-żminijiet inbidlu, il-qalba tagħha baqgħet l-istess: il-fidi, il-volontarjat u l-imħabba lejn il-patrun. Mijiet ta' volunti- era jaħdmu tul is-sena kollha biex jippreparaw l-armar, il-funzjoni- jiet reliġjużi, il-marċi, il-mużika u l-logħob tan-nar, u b'hekk jiżgu- raw li tradizzjoni li ilha għaddejja għal sekli tibqa' tgħix. Għal dawk li jżuru l-Birgu fil-jiem tal-festa, l-esperjenza tmur ferm lil hinn minn sem- pliċi ċelebrazzjoni reliġjuża. Hija okkażjoni biex wieħed japprez- za l-istorja, l-arti, il-mużika u l-identità ta' waħda mill-isbaħ bliet storiċi ta' Malta. Il-festa ta' San Lawrenz tibqa' xhieda ħajja ta' kif il-passat u l-preżent jistgħu jingħaqdu f 'ċelebrazzjoni waħda li tkompli ssaħħaħ il-kburija tal-Birgu u tal-poplu Malti kollu. L-istatwa titulari ta' San Lawrenz tgħaddi fost il-folol fil-qalba tal-Birgu