Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1546490
07 analiżi illum • IL-ĦADD 6 TA' SETTEMBRU 2026 Fuq l-ewwel akkuża: mhux ħati, 8 kontra 1. Fuq it-tieni akkuża: mhux ħati, 8 kontra 1. Yorgen Fenech kien ħieles mill-ak- kużi. Il-familja tiegħu splodiet f 'ferħ. Fenech għannaq lill-avukat tiegħu. Barra mill-Qorti, is-sentiment kien kompletament differenti. Kien hemm għajjat ta' rabja, fosthom kliem bħal "assassin", "trash" u "maa" hekk kif Fenech ħareġ taħt skorta qawwija. Il-familja ta' Daphne baqgħet ixxuk- kjata. Għalihom, il-verdett ma kienx it-tmiem tal-każ. Kienet prova oħra li s-sistema ma kinitx waslet sal-aħħar tal-istorja. Xi jfisser fil-fatt verdett ta' mhux ħati? Mhux ħati ma jfissirx "innoċenti". Ifisser li l-prosekuzzjoni ma rnexxilhiex tipprova l-akkużi lil hinn minn kull dubju raġonevoli. Dan huwa l-qofol tas-sistema tal-ġustizzja kriminali. Il-ġurati ma kellhomx jiddeċiedu jekk Fenech kienx persuna suspettuża. Ma kellhomx jiddeċiedu jekk kellux relazzjonijiet dubjużi. Ma kellhomx jiddeċiedu jekk kienx jaf aktar milli qal. Kellhom jiddeċiedu jekk kienx hemm prova biżżejjed biex jgħidu li huwa kien kompliċi fil-qtil u kien assoċjat ma' persuni biex jitwettaq ir-reat. Tmienja minn disgħa qalu le. L-akbar falliment tal- prosekuzzjoni? Jista' jkun żball li wieħed jikkonkludi li l-prosekuzzjoni "ma kellhiex provi". Kellha ħafna provi. Dak li l-verdett jissuġġerixxi huwa li l-prosekuzzjoni ma rnexxilhiex tagħmel dak li l-liġi kienet titlob minnha: tneħħi d-dubju raġonevoli. euma kien b'saħħtu u dgħajjef fl-istess ħin. Ir-recordings kienu qawwi- ja iżda kellhom bżonn interpretazzjoni. Il-flus kienu importanti iżda kellhom jiġu marbuta b'mod konklużiv mal-qtil. Il-kuntatti kienu reali iżda ma kinux awtomatikament prova ta' kompliċità. Schembri kien persuna importanti fl-is- torja iżda ċaħad l-involviment. Valletta kien qrib Fenech iżda dik ir-relazzjoni ma ppruvatx ordni ta' qtil. Id-doku- menti wrew konnessjonijiet iżda mhux neċessarjament il-katina kriminali kollha. U kull darba li l-prosekuzzjoni kienet tipprova tgħaqqad dawn il-biċċiet, id-difiża kienet tistaqsi: Fejn hi l-prova li tgħaqqad il-katina? L-akbar suċċess tad-difiża? Id-difiża ma kellhiex għalfejn tippro- duċi l-veru qattiel. Lanqas ma kellha tipprova min kien il-moħħ. Kellha biss tagħmel lill-ġurati jiddubitaw. U jidher li rnexxielha. L-istrateġija tagħha kienet li tieħu kull kontradizzjoni u tagħmilha parti minn argument wieħed: jekk l-inves- tigazzjoni, ix-xhieda u l-kronoloġija huma mimlija lakuni, allura ma tistax tikkundanna persuna għal għomorha fuq teorija li għadha bla konklużjoni. It-teżi dwar "l-id moħbija" kienet par- tikolarment effettiva għax tat lill-ġurati spjegazzjoni alternattiva għal dak li l-prosekuzzjoni kienet qed tippreżenta. Ma kienx meħtieġ li jkunu konvinti li dik l-istorja kienet vera. Kien biżżejj- ed li ma jkunux konvinti li l-istorja tal-prosekuzzjoni kienet l-unika waħda possibbli. Mela min ordna l-qtil? Din tibqa' l-akbar domanda. It-tliet persuni li wettqu l-qtil huma magħrufa. Il-provista tal-bomba wasslet ukoll għal kundanni. Imma l-persuna li kkummissjonat il-qtil? Issa m'hemmx kundanna. Fenech, li l-prosekuzzjoni ppreżentat bħala l-moħħ tal-assassinju, ġie lliberat. U l-awtoritajiet qatt ma ressqu lil Keith Schembri bħala l-persuna ak- kużata li ordnat il-qtil; l-allegazzjonijiet tad-difiża dwaru baqgħu allegazzjoniji- et, li hu ċaħad. Għalhekk, il-verdett ma jagħtix risposta għall-mistoqsija li bdiet kollox. Sempliċement jgħid li Fenech ma ġiex ippruvat ħati. Ġustizzja għal Daphne — jew kapitlu ieħor ta' falliment? Hawnhekk il-ġuri jidħol f 'territorju ħafna akbar mill-awla. Il-qtil ta' Daphne ma kienx qtil krimi- nali ordinarju. Kien qtil ta' ġurnalista investigattiva li kienet kitbet dwar kor- ruzzjoni, flus, negozju u poter politiku. L-inkjesta pubblika kienet ik- konkludiet li l-Istat kellu responsabbiltà għall-ħolqien ta' klima ta' impunità li ppermettiet li d-delitt iseħħ. Għalhekk il-kundanna ta' dawk li poġġew u splodew il-bomba qatt ma kienet se tkun biżżejjed. Il-mistoqsija dejjem kienet: min qab- badhom? Issa, wara l-ġuri ta' Fenech, dik il-mistoqsija tibqa' mingħajr tweġi- ba ġudizzjarja. Reporters Without Borders u organ- izzazzjonijiet oħra ta' libertà tal-istampa kkritikaw il-verdett, filwaqt li l-familja ta' Daphne qalet li l-assoluzzjoni ma tħassarx il-fallimenti istituzzjonali li wasslu għall-qtil. Iżda hemm ukoll lezzjoni oħra li ma tistax tiġi injorata. Il-Qorti Kriminali ma tistax tikkun- danna persuna għax il-pajjiż għandu bżonn risposta. Il-Qorti tista' tikkun- danna biss jekk il-prova tilħaq il-limitu meħtieġ. Il-ġurati qalu li f 'dan il-każ ma laħqitx. It-tmiem tal-ġuri, mhux tat-tfittxija għall-verità Il-verdett ta' Yorgen Fenech għalhekk joħloq paradoss. Għall-akkużat, il-ġuri spiċċa. Għall-familja ta' Daphne, il-mistoqsijiet jibqgħu. Għall-pajjiż, il-ferita tibqa'. U għall-istorja kriminali ta' Malta, dan il-ġuri se jibqa' mfakkar bħala wieħed mill-aktar eżempji ċari tad-dif- ferenza bejn dak li jidher li ġara u dak li jista' jiġi ppruvat fil-qorti. Il-prosekuzzjoni daħlet fil-ġuri b'teżi ċara: Yorgen Fenech kien il-moħħ wara l-qtil. Id-difiża ħarġet b'teżi oħra: hemm id moħbija, u l-investigazzjoni naqset milli tħares lejn il-post it-tajjeb. Il-prosekuzzjoni ressqet lil Melvin euma. Id-difiża qerdet il-kredibbiltà tiegħu f 'għajnejn biżżejjed ġurati. Il-prosekuzzjoni ressqet ir-record- ings. Id-difiża sfidat l-interpretazzjoni tagħhom. Il-prosekuzzjoni ressqet il-flus. Id-difiża sfidat il-konnessjoni tagħhom mal-ordni ta' qtil. Il-prosekuzzjoni ressqet il-kuntatti. Id-difiża qalet li kuntatt mhux kundan- na. Il-prosekuzzjoni qalet li "your finger- prints are all over this murder." Fenech wieġeb: "It's not true." U fl-aħħar, tmien ġurati qalu li ma kienx hemm prova biżżejjed biex jgħidu li kien ħati. Dak huwa l-verdett. Mhux opinjoni. Mhux stħarriġ. Mhux argument politi- ku. Verdett ġudizzjarju. Imma l-istorja li wasslet għal dak il-verdett għadha mhix magħluqa. Għax il-qtil ta' Daphne Caruana Galizia għandu issa ħatja għall-eżekuzz- joni tiegħu. Għandu nies ikkundannati għall-provista tal-bomba. Għandu middleman li ammetta r-rwol tiegħu. Għandu recordings, messaġġi, flus, relazzjonijiet, kontradizzjonijiet u xhieda li baqgħet tikkontradixxi lilha nnifisha. Għandu inkjesta li wissiet dwar impunità. Għandu ġuri ta' 55 jum. Għandu disa' ġurati. U għandu verdett ta' 8 kontra 1: mhux ħati. Dak li m'għandux — għadha — hija risposta finali għal dik l-ewwel doman- da li qatt ma waqfet tidwi mill-Bidnija: Min ordna li tinqatel Daphne Caruana Galizia? Il-ġuri ta' Yorgen Fenech ma tax risposta. U forsi din hija l-aktar realtà qawwi- ja li ħarġet minn wieħed mill-itwal u l-aktar ġuri importanti fl-istorja krim- inali ta' Malta: il-każ jista' jkun spiċċa fil-qorti, iżda l-mistoqsija li wasslet lill- pajjiż hemmhekk għadha bla risposta. Il-prosekuzzjoni tat importanza kbira lix-xhieda tal-istar witness tagħha, Melvin Theuma