Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1536967
02 inħarsu lura 18 ' il sena IL-ĦADD 29 TA' ĠUNJU 2025 • illum M'aħniex profeti imma nafu li fi ftit jiem oħra l-mewt ta' erba' persuni f'kamra tan-nar se tintesa u kollox se jibqa' għaddej kif kien qabel. Il-messaġġi ta' solidarjetà se jtiru mar-riħ u l-ebda politiku mhu se jagħmel xi ħaġa biex dan il-qasam ikun regolat kif suppost biex nevitaw li fil-futur jerġa' jkollna traġedja. Il-biki ta' min isabbar lill-qraba ta' dawk li mietu hu biss biki tal-kukkudrilli. Forsi ftit huma dawk li jindunaw bil- periklu kbir li jeżisti f'kamra tan-nar. Il-kelma 'kamra tan-nar' tinganna għax fil-verità dawn mhuma kmamar xejn imma laboratorji daqs kwalunkwe laboratorju kummerċjali ieħor fejn tintuża kimika perikoluża li tinħtieġ attenzjoni kbira. Bħal kull laboratorju ieħor hu meħtieġ li min jaħdem fihom, mhux biss jifhem il-perikli marbuta mal-kimiċi, iżda wkoll jaddotta prattiċi professjonali ta' kif għandu jsir ix-xogħol, taħt liema kundizzjonijiet skont il-klima u standards ta' mġiba u ndafa. Il-liċenzja ta' dawn il-kmamar għandha tiġġedded minn sena għal sena wara li jkun inħareġ ċertifikat mill-awtoritajiet konċernati li x-xogħol qed isir minn nies kwalifikati u skont prattiċi ta' saħħa u sigurtà mitluba minn kull laboratorju. Dilettanti jibqgħu dilettanti, anki jekk taħt ħżiemu għandu tilja esperjenza. Hemm bżonn taħriġ professjonali, speċjalment f'qasam fejn il-vittmi jistgħu jkunu nies li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' dawn il-kmamar. Saru tentattivi fil-passat biex dan il- qasam ikun regolat imma sfortunatament il-politiku dejjem ċeda għall-pressjoni li ssirlu mill-erba' dilettanti tar-raħal. M'aħniex ngħidu li n-nar għandu jinqata'. Għandu valur kulturali u artistiku. Iżda ma nistgħux ngħaddsu rasna fir-ramel nitolbu li ma jseħħux diżgrazzji u nħallu r-raddiena tkompli ddur qisu xejn mhu xejn. Flimkien ma' regolamenti u spezzjoniijiet iktar retti jista' jsir ukoll kors fl-MCAST biex kull min jaħdem f'dawn il-kmamar ikollu taħriġ bażiku fil-kimika u fi prattiċi xierqa ta' xogħol għal min jaħdem f'labaratorju. Ir-Ramla u l-UE L-aħbar li l-Kummissjoni Ewropea laqgħet it-talba tal-Alternattiva Demokratika u se tinvestiga l-mod kif ingħataw il-permessi għall-iżvilupp ta' 23 villa u ċimiterju fl-inħawi tar-Ramla l-Ħamra f'Għawdex, għandha tinkwieta lil kull min iħallas it-taxxi f'dan il-pajjiż. Jekk il-Kummissjoni ssib li l-affarijiet ma mxewx kif suppost għax ikunu nkisru direttivi Ewropej, hemm riskju li pajjiżna jibda jeħel il-multi u f'dan il-każ ma jkunx l-iżviluppatur li jħallas imma l-poplu kollu kemm hu bit-taxxi tiegħu. Dan mhux ġust. Jidher li l-MEPA lanqas biss taf x'inhuma l-obbligi tagħha skont id-direttivi Ewropej. Għal darb'oħra jkollna nindirizzaw il-kritika tagħna lejn il-politiku. Sfortunatament, il-bord tal-MEPA hu magħmul fil-maġġoranza tiegħu minn membri maħtura mill-Gvern u rrappreżentat kull wieħed mill-partiti fil- parlament. Id-deċiżjoni favur l-iżvilupp ta' 23 villa fuq medda art ikbar minn dik okkupata mill-bini li hemm illum fir-Ramla l-Ħamra kixfet il-maskra tal-Gvern. Kulħadd ħaseb li Gonzi kien ra l-aħdar meta abbanduna l-proġett ta' korsa tal-golf fix-Xagħra l-Ħamra f'Għajn Tuffieħa. Iżda l-konverżjoni damet biss ftit ġimgħat. Forsi ħasbu li l-Għawdxin mhumiex sensittivi għall- kwistjonijiet ambjentali. Min-naħa tagħhom il-Partit Laburista, filwaqt li qed jopponi l-iżvilupp tar-Ramla l-Ħamra u saħanistra kellu uffiċjali preżenti għall-marċ ta' protesta li organizzaw l-għaqdiet ambjentali din il-ġimgħa, għadu qed jinsisti li jrid korsa tal-golf f'ta' Ċenċ. Minbarra dan, mhux ċar x'se jagħmel dwar l-iżvilupp tar-Ramla jekk jitla' fil-Gvern. L-Alternattiva Demokratika tibqa' l-uniku partit politiku li għandu kredenzjali ta' min jafdahom fuq kwistjonijiet ambjentali u jidher li dan għarfuh anki l-Għawdxin. Mhuwiex kumbinazzjoni li l-AD, għall- ewwel darba fl-istorja qasira tagħha, tellgħet kunsillier f'Ta' Sannat u għal żewġ voti ma tellgħetx ieħor fil-Munxar. L-ambjent m'għadux in-namra ta' ftit iffissati fis-siġar. Illum in-nies għarfet li l-ambjent jolqot ukoll il-kwalità tal-ħajja tagħha, l-ekonomija tal-pajjiż, ix-xogħol u l-identità ta' dawn il-gżejjer ċkejknin. Għalhekk ninħarqu meta min suppost jaf aħjar jibqa' jiddeċiedi mingħajr skrupli fuq żvilupp bla rażan biex imbagħad ikollu jħallas għalih il-ċittadin komuni. BIKI TAL-KUKKUDRILLI Il-gazzetta ILLUM tkompli bis-sensiela bl-isem 'Mawra fil-memorja' fejn qed inħarsu xi nkiteb fl-istess gazzetta fil-passat. F'dil-edizzjoni qed nipproduċu l-editorjal tal-1 ta' Lulju 2007 bit-titlu 'Biki tal- kukkudrilli '. Il-faċċata tal-gazzetta ILLUM fl-1 ta' Lulju, 2007 SEAN FENECH Potenzjalment aħbar tajba għall- motoċiklisti ta' Malta, hekk kif il- Ministru Chris Bonett qal li "bħalissa għaddej eżerċizzju sabiex jiġi stabbilit kif dawn [il-crash barriers] xorta waħda jistgħu jiġu mtejba." Il-Ministru qal ukoll li dan l-eżerċizzju qed isir minkejja "li l-crash barriers li hemm preżentement huma konformi mal- istandards ta' sigurtà". Bonett kien qed iwieġeb mistoqsija parlamentari magħmula mill-Kelliema tal- Oppożizzjoni Ivan Bartolo fejn staqsieh jekk hemmx ħsieb biex il-crash barriers fit- toroq jinbidlu bil-għan li jsiru iktar siguri. Minkejja l-istqarrija tal-Ministru li l-crash barriers huma siguri biżżejjed, jidher li forsi xorta waħda dawn il-barrikati għandhom ċerti nuqqasijiet. Fil-fatt, fil-mistoqsija parlamentari li għamel, Bartolo staqsa dwar is-sigurtà tal- crash barriers "speċjalment għal min isuq il-mutur". Il-Kelliem tal-Oppożizzjoni jaf kien qed jirreferi għall-inċident riċenti fejn Shaun Coppola, raġel ta' 35 sena, ħabat mal-crash barriers tal-bypass tax-Xemxija u spiċċa mejjet tal-post. Għaldaqstant, numru ta' motoċiklisti oħrajn ippuntaw subgħajhom lejn dawn il- crash barriers, fejn iddeskrivewhom bħala "nassa tal-mewt" għax jekk tidħol fihom hemm ċans kbir li jew titlef driegħ jew riġel, jew tmut minnufih. Din mhix l-ewwel darba li l-motoċiklisti qalu li dawn il-barrikati kif inhuma huma perikolużi ħafna għas-sewwieqa tal- muturi. Fil-fatt, numru ta' motoċiklisti kienu tkellmu mal-gazzetta Times of Malta fil- passat, fejn qalu li xi ħadd bil-mutur faċli jidħol fl-ispazju ta' taħt il-crash barriers, fejn hemm il-pilastri tagħhom u jidħol dirett fihom. Barra minn hekk, qalu li t-truf tal-crash barriers kif inhuma huma qishom xifer ta' sikkina jekk tidħol fihom. Madankollu, jidher li jeżistu soluzzjonijiet biex dawn il-barrikati jsiru iktar siguri għas- sewwieqa tal-mutur, bħall-użu ta' bottom shields kif ukoll ta' roller barriers. Bottom shields huma pjanċi li essenzjalment jagħlqu l-ispazju ta' taħt il- crash barriers ħalli motoċiklist ma jispiċċax jidħol fil-pilastri tagħhom. Roller barriers, li huma magħmulin minn tajers riċiklati, huma speċi ta' lqugħ partikolari li jiffurmaw parti mill-crash barriers u jassorbu l-impatt aħjar mill-metall. Il-Gvern qed jikkunsidra l-użu ta' crash barriers differenti In-nies għandhom l-iktar pannelli imma n-negozji l-iktar li jiġġeneraw enerġija Pass 'il quddiem favur l-enerġija li tiġġedded hekk kif in-numru ta' pannelli mwaħħlin u l-ammont ta' enerġija prodotta minn dawn il-pannelli żdiedu mill-2023 għall-2024. Skont informazzjoni maħruġa mill- Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika, in- numru totali ta' pannelli mwaħħlin fl- 2024 kien ta' 34,955, filwaqt li fl-2023 kien hemm total ta' 33,821 pannella. It-total taż-żieda fin-numru ta' pannelli huwa ta' 1,134 mis-sena 2023 għall-2024. Din hija żieda ta' 3.24% fl-istess perjodu. Il-maġġoranza tal-pannelli installati huma f 'Malta. Fil-fatt, 85.6% tal-pannelli huma f 'Malta filwaqt li 14.4% huma mwaħħlin f 'Għawdex u f 'Kemmuna. Il-maġġoranza assoluta tal-pannelli ġejja mis-settur domestiku, jiġifieri l-pannelli mwaħħlin mad-djar tan-nies, li jammontaw għal 93.4% tal-pannelli kollha. Min-naħa l-oħra, is-setturi kummerċjali jirrappreżenta 5.8% tal-pannelli kollha filwaqt li l-pannelli tas-settur pubbliku jammontaw għal 0.8%. Barra minn hekk, is-settur domestiku huwa wkoll responsabbli għall-ikbar żieda fin-numru ta' pannelli madwar il- pajjiż. Fil-fatt, is-settur domestiku weħħel total ta' 1,061 pannella waqt li s-setturi kummerċjali u pubbliċi weħħlu 71 u żewġ pannelli rispettivament. F'termini ta' persentaġġi dawn jammontaw għal 93.6% għas-settur domestiku, 6.3% għas-settur kummerċjali, u 0.2% għas-settur pubbliku. Ġenerazzjoni tal-enerġija It-total ta' ġenerazzjoni ta' enerġija fis- sena 2024 kien ta' 326.5 GWh (gigawatt hour) li huwa żieda ta' 17.9 GWh jew 5.8%. Gigawatt hour huwa kejl ta' enerġija ġġenerata jew użata kull siegħa. Min-naħa l-oħra, it-total ta' kWp (kilowatt peak) għall-2024 kien ta' 252,255.4, li jirrappreżenta żieda totali ta' 11,536.4 jew 4.8%.