Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1545287
Carmel Cacopardo 11 editorjal IL-ĦADD 7 TA' ĠUNJU 2026 • illum ILLUM, MEDIATODAY LTD, VJAL IR-RIĦAN, SAN ĠWANN SĠN 9016 Tel: (356) 21 382741-3, 21 382745-6 • Fax: (356) 21 385075 Ittri u Kummenti, Imejl: illum@mediatoday.com.mt B l-elezzjoni mill-ġdid ta' Robert Abela bħala Prim Ministru, il-Gvern għandu quddiemu opportunità rari biex iwettaq riformi istituzzjonali li ilhom jiġu disk- ussi għal snin twal iżda li spiss spiċċaw fil-ġenb tal-aġenda politika. Wara rebħa elettorali li tagħti mandat ġdid lill-am- ministrazzjoni tiegħu, issa huwa l-mu- ment ideali biex Abela jieħu deċiżjoni- jiet kuraġġużi favur governanza aħjar, aktar trasparenza u istituzzjonijiet aktar b'saħħithom. Waħda mill-aktar kwistjonijiet urġenti hija r-riforma tal-ħlasijiet u l-kundizz- jonijiet tax-xogħol tal-membri parlam- entari, inkluż il-ministri u s-segretarji parlamentari. Il-Parlament Malti ilu għal snin twal jopera fuq mudell li mhux dejjem jirrifletti r-realtajiet u l-isfidi ta' pajjiż modern. Illum, deputat parlamentari huwa mistenni jattendi seduti, jipparteċipa f 'kumitati, jiltaqa' maċ-ċittadini, janalizza leġiżlazzjoni u jsegwi numru kbir ta' kwistjonijiet pub- bliċi. Dan kollu jeħtieġ ħin, kompetenza u riżorsi. Għaldaqstant, reviżjoni serja tas-sal- arji għandha tkun akkumpanjata minn riforma aktar profonda li tintroduċi as- sistenti parlamentari għal kull deputat. F'ħafna demokraziji Ewropej, il-membri parlamentari huma appoġġjati minn professjonisti li jgħinuhom fir-riċerka, fit-tfassil ta' mistoqsijiet parlamentari, fl-analiżi ta' abbozzi ta' liġijiet u fil-ko- munikazzjoni mal-pubbliku. Sistema bħal din mhux biss tagħmel ix-xogħol parlamentari aktar effiċjenti, iżda ttejjeb ukoll il-kwalità tad-dibatti- tu politiku u s-superviżjoni tal-Gvern. Il-pubbliku għandu jifhem li riforma fil-pagi ma tistax tkun biss żieda finan- zjarja, iżda parti minn proġett usa' biex il-Parlament ikun aktar professjonali u effettiv. It-tieni riforma essenzjali hija dik marbuta mat-trasparenza fid-dikja- razzjonijiet tal-assi. F'soċjetà demokra- tika moderna, il-fiduċja pubblika ma tinbeniex biss fuq kliem sabiħ, iżda fuq sistemi li jippermettu skrutinju effettiv. Għalhekk, id-dikjarazzjonijiet tal-assi tal-membri parlamentari kollha, inklużi l-ministri, għandhom ikunu aċċessibbli, ċari u ppubblikati b'mod regolari. Il-prinċipju huwa sempliċi: dawk li jieħdu deċiżjonijiet f 'isem il-poplu għandhom ikunu lesti jagħtu rendikont sħiħ tas-sitwazzjoni finanzjarja tagħhom. Dan ma jfissirx invażjoni tal-privatezza, iżda garanzija li ma jkunx hemm kunflitti ta' interess jew suspett ta' arrikkament mhux spjegat. Siste- ma moderna ta' verifika indipendenti tad-dikjarazzjonijiet tista' tkompli ssaħħaħ il-kredibilità tal-istituzzjonijiet u tnaqqas il-perċezzjoni ta' nuqqas ta' trasparenza. It-tielet prijorità għandha tkun l-in- troduzzjoni ta' qafas legali komprensiv dwar il-finanzjament tal-partiti politiċi. Għalkemm saru passi f 'dan il-qasam matul is-snin, għad hemm lok għal titjib sostanzjali sabiex il-pubbliku jkun jaf b'mod ċar minn fejn ġejjin il-fon- di tal-partiti u kif dawn qed jintefqu. Regoli aktar stretti dwar donazzjonijiet, rappurtar finanzjarju u superviżjoni indipendenti huma kruċjali biex jiġu evitati dubji dwar influwenza indebita jew relazzjonijiet mhux trasparenti bejn il-politika u interessi privati. Forsi dawn mhumiex riformi li jġibu popolarità immedjata jew titli spettakolari fil-gazzetti. Iżda jistgħu jħallu impatt fit-tul fuq il-kwalità tad-demokrazija Maltija. Jekk Robert Abela jagħżel din it-triq, jista' jħalli warajh wirt ta' modernizzazz- joni istituzzjonali li jibqa' jinħass għal ħafna snin oħra. Opportunità ta' riforma f 'din il-leġiżlatura l-ġdida