Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1545724
16 analiżi IL-ĦADD 5 TA' LULJU 2026 • illum IL-QTIL TA' RAYMOND CARUANA Kważi 40 sena wara l-qtil ta' Raymond Caruana fil-każin tal-Partit Nazzjonalista fil-Gudja, il-każ għadu mhux solvut. Dan l-artiklu jagħti ħarsa lejn il-ġrajjiet tal-5 ta' Diċembru 1986, il-klima politika ta' dak iż-żmien, l-investigazzjonijiet li segwew, u l-impatt li dan id-delitt ħalla fuq l-istorja ta' Malta JAELLE BORG Il-qtil ta' Raymond Caruana fil-5 ta' Diċembru 1986 jibqa' wieħed mill-aktar avvenimenti traġiċi u kontroversjali fl-istorja politika moderna ta' Malta. Il-każ seħħ fi żmien ta' tensjoni politika kbira bejn il-Partit Nazzjonalista u l-Partit Laburista, meta l-vjolenza politika kienet laħqet livelli li it kienu jaħsbu li setgħu jseħħu f 'pajjiż demokratiku. Sal-lum, kważi erbgħin sena wara, il-qtil tiegħu għadu uffiċjal- ment mhux solvut. Raymond Caruana twieled fid-9 ta' Mejju 1960. Kien mastrudaxxa u attivist tal-Partit Nazzjonalista. Kien magħruf bħala persuna kwieta u involuta fil-komunità tiegħu fil-Gudja. Ma kellu l-ebda rwol politiku prominenti; kien sempliċement sostenitur tal-partit li kien jattendi l-każin lokali. Is-snin tmenin kienu fost l-aktar perjodi diffiċli fil-politika Maltija. Wara l-elezzjoni tal-1981, il-Partit Laburista baqa' fil-Gvern minkejja li l-Partit Nazzjonalista kiseb maġġoranza tal-voti popolari. Din is-sitwazzjoni ħolqot klima ta' konfront politiku kontinwu. Tul dawk is-snin kienu seħħew diversi episodji ta' intimidazzjoni, protesti u vjolenza politika. Ftit jiem qabel il-qtil ta' Raymond Caruana kien seħħ ukoll l-inċident magħruf bħala Tal-Barrani (30 ta' Novembru 1986), li ħalla numru ta' persuni midruba u kabbar aktar it-tensjoni fil-pajjiż. Il-lejl tal-qtil Filgħaxija tal-5 ta' Diċembru 1986, Raymond Caruana kien jinsab ġewwa l-każin tal-Partit Nazzjonalista fil-Gudja flimkien ma' ħbieb oħra. Madwar il-ħin tal-attakk, vettura għaddiet minn quddiem il-każin u minnha taru diversi tiri b'sub- machine gun lejn il-bini. Waħda mill-balal għaddiet mill-bieb u laqtet lil Raymond Caruana f 'għonqu, u qatlitu fuq il-post. L-attakk dam biss it sekon- di, iżda ħalla impatt enormi fuq il-politika Maltija u fuq is-soċjetà kollha. L-investigazzjoni u l-frame-up Ftit wara l-qtil, il-Pulizija arrestat lil Pietru Pawl Busuttil u akkużatu bil-qtil. Madankollu, aktar tard irriżulta li l-każ kontrih kien mibni fuq provi u xhieda li ma kinux affidab- bli. Wara bidliet politiċi u investi- gazzjonijiet ġodda, il-qrati Maltin ikkonkludew li Busuttil kien ġie inġustament implikat fil-każ u ġie lliberat. Dan il-każ baqa' magħruf bħala wieħed mill-akbar frame-ups fl-istorja kriminali Maltija. Fis-snin ta' wara, il-Pulizija investigat diversi persuni oħra. Fosthom issemma Nicholas Ellul ("iċ-Ċaqwes"), li kien marbut mal-arma li allegatament intużat fl-attakk. Madankollu, huwa miet qabel ma seta' jitressaq il-Qorti fuq l-akkuża tal-qtil. Persuni oħra ġew investigati jew issemmew waqt inkjesti u proċeduri ġudizzjarji, iżda qatt ma nġiebu provi biżżejjed biex xi ħadd jinstab ħati tal-qtil ta' Raymond Caruana. Għaldaqstant, il-każ għadu uffiċ- jalment mhux solvut. Reazzjoni nazzjonali Il-qtil ta' Raymond Caruana ħasad lill-pajjiż kollu. Eluf attendew għall-funeral tiegħu, filwaqt li l-Partit Nazzjon- alista sejjaħ il-qtil bħala attakk fuq id-demokrazija Maltija. Fil-Parlament, il-Kap tal-Op- pożizzjoni Eddie Fenech Adami kkundanna bil-qawwa l-qtil waqt id-diskors tiegħu dwar il-Baġit. Id-dibattitu parlamentari spiċċa f 'atmosfera ta' tensjoni kbira, b'konfront bejn deputati tal-Gvern u tal-Oppożizzjoni. Ħafna storiċi jqisu l-qtil ta' Raymond Caruana bħala wieħed mill-avvenimenti li bidlu l-kors tal-politika Maltija. L-inċidenti ta' Tal-Barrani u l-qtil ta' Caruana saħħew is-sejħiet għal riformi kostituzzjonali, rispett ak- bar lejn l-istat tad-dritt u elezzjoni- jiet aktar ġusti. Meta l-Partit Nazzjonalista tela' fil-Gvern fl-1987, infetħu inves- tigazzjonijiet ġodda dwar diversi każijiet ta' vjolenza politika tas-snin tmenin. Il-każ illum Sal-lum, ħadd ma ġie kkun- dannat għall-qtil ta' Raymond Caruana. Kull sena, il-Partit Nazzjonalista jfakkar l-anniversarju tal-qtil per- mezz ta' quddiesa, tqegħid ta' uri u ċerimonji ta' tiira fil-Gudja. Il-familja tiegħu kompliet titlob li ssir ġustizzja u li jinstab min kien responsabbli. Anke fi snin riċenti. Il-qtil ta' Raymond Caruana jibqa' wieħed mill-aktar kapitli mudlama fl-istorja politika ta' Mal- ta. Minbarra t-telfa ta' żagħżugħ ta' 26 sena, il-każ sar simbolu tal-kon- segwenzi li jista' jġib miegħu l-estremiżmu politiku u n-nuqqas ta' fiduċja fl-istituzzjonijiet. Minkejja l-investigazzjonijiet, ix-xhieda u l-proċeduri li saru matul is-snin, il-mistoqsija funda- mentali għadha bla tweġiba: min qatel lil Raymond Caruana? OMIĊIDJI LI BAQGĦU JISSEMMEW