Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1546132
analiżi IL-ĦADD 9 T'AWWISSU 2026 • illum 06 IL-ĠURI TA' YORGEN FENECH Meta l-ġurati fil-ġuri ta' Yorgen Fenech raw sensiela ta' messaġġi bejn l-imputat u l-Eks Deputat Kummissarju tal- Pulizija Silvio Valletta, ħafna minn dak li għal snin kien suspett jew allegazzjoni, beda jieħu forma konkreta permezz ta' evidenza diġitali. Il-kliem "You're my best friend" u "We've got your back", attribwiti lil Valletta fil-komunikazzjonijiet ma' Fenech, ma kinux sempliċement frażijiet ta' ħbiberija. Għall-prosekuzzjoni kienu biċċiet im- portanti minn puzzle ferm akbar: dak ta' relazzjoni personali bejn wieħed mill-ogħ- la uffiċjali tal-pulizija u raġel li aktar tard spiċċa akkużat li kkummissjona l-qtil tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia. Naturalment, il-fatt li żewġ persuni jkunu ħbieb ma jfissirx li twettaq xi reat. Iżda meta wieħed minnhom ikun qed imexxi investigazzjoni kriminali u l-ieħor jispiċċa fil-qalba tagħha, il-mistoqsija ma tibqax dwar il-ħbiberija nnifisha, iżda dwar il-kunflitt ta' interess li tista' toħloq. It-tlugħ ta' wieħed mill-aktar uffiċjali influwenti fil-Korp Għal ħafna snin, l-isem ta' Silvio Valletta kien sinonimu ma' investigazzjonijiet kriminali sensittivi u ma' wieħed mill- ogħla gradi fil-Korp tal-Pulizija ta' Malta. Kien uffiċjal li bena reputazzjoni bħala investigatur b'esperjenza, involut f 'każijiet kumplessi u ta' profil għoli, u li tela' sal-kariga ta' Deputat Kummissarju tal-Pulizija. Fis-snin ta' qabel l-2017, it kienu jimmaġinaw li proprju hu kien se jispiċċa fiċ-ċentru ta' waħda mill-aktar kontroversji istituzzjonali li qatt rat Malta. Illum, ismu huwa marbut b'mod inseparabbli mal-investigazzjoni tal-qtil ta' Daphne Caruana Galizia u mar-relazz- joni personali tiegħu ma' Yorgen Fenech — relazzjoni li aktar tard saret suġġett ta' kawżi fil-qorti, tal-Inkjesta Pubblika u, reċentement, ta' evidenza ppreżentata quddiem il-ġurati fil-ġuri ta' Fenech. Iżda biex wieħed jiem għaliex il-każ tiegħu kellu impatt daqshekk kbir fuq il-fiduċja fl-istituzzjonijiet, jeħtieġ l-ewwel jiem min kien Silvio Valletta qabel ma beda dan il-kapitlu. Karriera mibnija fuq investigazzjonijiet sensittivi Valletta daħal fil-Korp tal-Pulizija bħala uffiċjal investigattiv u matul is-snin kiseb reputazzjoni bħala persuna li kienet kapaċi tmexxi investigazzjonijiet kumplessi. Ħadem f 'oqsma differenti tal-investigazz- joni kriminali u kien involut f 'numru ta' każijiet ta' delitti serji, kriminalità organiz- zata u reati ekonomiċi. Din l-esperjenza wasslitu biex grad- walment jitla' fil-ġerarkija tal-Korp. Meta laħaq il-grad ta' Deputat Kummissarju, kien diġà meqjus bħala wieħed mill-aktar uffiċjali b'influwenza fuq id-direzzjoni ta' investigazzjonijiet ewlenin. Kien ukoll wieħed mill-uffiċjali li spiss kien jidher jirrappreżenta lill-Korp f 'laqgħat ma' korpi internazzjonali tal-in- furzar tal-liġi, inkluż ma' aġenziji Ewropej u barranin. Il-fiduċja tal-istituzzjonijiet Sa qabel l-2017, Valletta kien igawdi livell għoli ta' fiduċja fi ħdan il-Korp. Kien jitqies bħala investigatur li seta' jieħu deċiżjonijiet diffiċli u jmexxi timijiet fuq każijiet sensittivi. Meta fis-16 ta' Ottubru 2017 Daphne Caruana Galizia nqatlet f 'attentat b'karoz- za-bomba fil-Bidnija, kienet kważi deċiż- joni naturali li Valletta jkun fost l-uffiċjali li jieħdu f 'idejhom waħda mill-akbar investigazzjonijiet kriminali fl-istorja moderna ta' Malta. Il-qtil kien ġibed attenzjoni internazz- jonali bla preċedent. Minn kmieni, l-inves- tigazzjoni kienet qed issir taħt l-għajnejn tal-istampa barranija, tal-istituzzjonijiet Ewropej u ta' esperti internazzjonali tal-forensika. F'dak il-kuntest, il-kompożizzjoni tat- tim investigattiv kienet ta' importanza kruċjali. Il-ħajja pubblika Minbarra l-kariga tiegħu fil-Korp, Val- letta kien figura magħrufa wkoll minħab- ba l-fatt li kien miżżewweġ lill-politikanta Justyne Caruana, li aktar tard serviet bħala ministru. Dan ma kienx ifisser, fih innifsu, li kien jeżisti kunflitt ta' interess. Madankollu, il-fatt li uffiċjal tant għoli kien marbut direttament ma' persuna attiva fil-politika kien ifisser li kull deċiżjoni tiegħu kienet inevitabbilment tkun suġġetta għal aktar skrutinju pubbliku. Fil-fatt, matul il-karriera tiegħu, Valletta kellu jopera f 'perjodu meta Malta kienet qed taffaċċja akkużi dejjem akbar dwar il-governanza, il-korruzzjoni u r-relazzjo- ni bejn il-politika, in-negozju u l-istituzz- jonijiet. Il-bidu tad-dubji Fil-bidu, it kien hemm diskussjoni pubblika dwar Silvio Valletta. Madankollu, hekk kif għaddew ix-xhur, bdew joħorġu rapporti li kienu jorbtu lil Valletta ma' Yorgen Fenech, wieħed mill-aktar negozjanti magħrufa fil-pajjiż u figura prominenti fil-konsorzju Electrogas. L-ewwel mistoqsijiet ma kinux dwar xi reat. Kienu dwar il-perċezzjoni ta' indip- endenza. Seta' uffiċjal tant għoli jibqa' jmexxi in- vestigazzjoni jekk kellu relazzjoni person- ali ma' persuna li, anke jekk dak iż-żmien ma kinitx akkużata, kienet tappartjeni għall-istess ċrieki tan-negozju li kienu qed jispiċċaw dejjem aktar taħt skrutinju? Din il-mistoqsija kienet il-bidu ta' kon- troversja li kienet se tikber sena wara sena. Meta l-investigatur sar parti mill- istorja Meta Yorgen Fenech ġie arrestat f 'No- vembru tal-2019 abbord il-jott tiegħu hekk kif kien qed jipprova jitlaq minn Malta, l-investigazzjoni dwar il-qtil ta' Daphne Caruana Galizia daħlet f 'fażi ġdida. Iżda għal ħafna, il-mument kruċjali kien seħħ aktar minn sena qabel. Fl-2018, il-Qorti kienet ordnat li d-Deputat Kummissarju tal-Pulizija Silvio Valletta jitneħħa mill-investigazzjoni wara li ġie stabbilit li r-relazzjoni personali tiegħu ma' Fenech kienet toħloq appar- enza ta' kunflitt ta' interess. Dak iż-żmien id-deċiżjoni kienet ibbażata prinċipalment fuq il-prinċipju tal-imparzjalità. Illum, wara l-evidenza li ħarġet fil-ġuri, il-pubbli- ku għandu stampa ħafna aktar ċara ta' dik ir-relazzjoni. Kif kienu jafu lil xulxin? Silvio Valletta u Yorgen Fenech ma kinux iltaqgħu għall-ewwel darba waqt l-investigazzjoni. Skont xhieda, dokumenti u komunika- zzjonijiet li ħarġu matul is-snin, it-tnejn kienu ilhom jafu lil xulxin qabel l-assassin- ju ta' Daphne Caruana Galizia. Fenech kien wieħed mill-aktar negoz- janti prominenti fil-pajjiż. Kien direttur fil-grupp Tumas u figura ewlenija fil-kon- sorzju Electrogas, filwaqt li aktar tard ġie identifikat bħala s-sid tal-kumpanija 17 Black. Valletta, min-naħa l-oħra, kien wieħed mill-ogħla uffiċjali fil-Korp tal-Pulizija. Ir-relazzjoni bejniethom kienet waħda personali u kienet testendi lil hinn minn kuntatti istituzzjonali. Il-vjaġġi barra minn Malta Wieħed mill-episodji li l-aktar ġibed attenzjoni kien il-vjaġġ lejn Kyiv fl-2018 għall-finali tal-UEFA Champions League bejn Real Madrid u Liverpool. Dak il-vjaġġ ma kienx biss safra ta' dilettanti tal-futbol. Meta aktar tard ħareġ li wieħed mill-parteċipanti kien uffiċjal għoli tal- pulizija li kien qed imexxi investigazzjoni sensittiva, filwaqt li ieħor kien negozjant li aktar tard spiċċa akkużat fil-każ, il-vjaġġ kiseb tifsira kompletament differenti. Matul is-snin ġew irrappurtati wkoll laqgħat oħra relatati ma' logħbiet ta' Chel- sea Football Club, tim li kemm Valletta kif ukoll Fenech kienu jsegwu. Waħedhom, dawn il-vjaġġi ma jikkos- titwixxu l-ebda reat. Iżda kienu wieħed mill-elementi li wasslu lill-familja Caruana Galizia biex targumenta li kienet teżisti relazzjoni personali mill-qrib. Il-kawża kostituzzjonali Fl-2018 il-familja ta' Daphne Caruana Galizia fetħet kawża kontra l-Istat. L-għan ma kienx li Valletta jiġi investi- gat kriminalment. L-għan kien li jiġi protett il-prinċipju tal-imparzjalità. Il-familja sostniet li uffiċjal li kellu relazzjoni ta' ħbiberija ma' Yorgen Fenech ma setax jibqa' jmexxi investigazzjoni li setgħet, direttament jew indirettament, tmiss lill-istess persuna. Il-Qorti qablet. Id-deċiżjoni kienet importanti għax ma ffukatx fuq jekk Valletta kienx wettaq xi ħaġa ħażina, iżda fuq il-fatt li l-fiduċja pubblika fl-investigazzjoni kienet teħtieġ li ma jkun hemm l-ebda dubju dwar l-indip- endenza tagħha. Kien wieħed mill-ewwel każijiet f 'Malta fejn il-kunċett ta' "apparent conflict of interest" ingħata importanza daqshekk kbira. X'raw il-ġurati f'dan il-ġuri? Waħda mill-aktar sessjonijiet sinifikanti tal-ġuri kienet meta ġew ippreżentati estratti mill-mowbajl ta' Yorgen Fenech. Il-prosekuzz- joni qrat messaġġi li juru relazz- joni li tmur Silvio Valletta u Yorgen Fenech – waħda mill-akbar investigazzjonijiet