Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1546132
07 analiżi illum • IL-ĦADD 2 T'AWWISSU 2026 ferm lil hinn minn kuntatt okkażjonali. Fosthom kien hemm il-messaġġ li fih Valletta allegatament kiteb: "You're my best friend." F'messaġġ ieħor qal: "We've got your back." Kien hemm ukoll komunikazzjonijiet dwar laqgħat, ikliet, logħbiet tal-futbol u anke diskussjonijiet dwar kif seta' jiġi or- ganizzat jet privat għall-familja ta' Valletta. Il-prosekuzzjoni sostniet li dawn il-mes- saġġi ma kinux qed jiġu ppreżentati biex juru xi reat min-naħa ta' Valletta, iżda biex juru kemm kienet mill-qrib ir-relazzjoni bejn iż-żewġt irġiel fi żmien meta Valletta kien għadu wieħed mill-ogħla uffiċjali fil-Korp. Matthew Caruana Galizia kien ilu jwissi Fil-ġuri xehdu wkoll membri tal-familja Caruana Galizia. Matthew Caruana Galizia fakkar kif il-familja kienet ilha targumenta li Valletta kellu jitneħħa mill-investigazzjoni proprju minħabba l-ħbiberija ma' Fenech. Fix-xhieda tiegħu semma wkoll episodji li kienu ilhom magħrufa pubblikament, fosthom li Valletta kien jidher ta' spiss ma' Fenech u li saħansitra kien jidher isuq il-vetturi tiegħu. Għalhekk, dak li l-familja kienet ilha tgħid għal snin issa ġie sostnut ukoll minn komunikazzjonijiet estratti direttament mill-apparat elettroniku ta' Fenech. It-timeline 2017 – Daphne Caruana Galizia tinqa- tel. Valletta jidħol fit-tmexxija tal-investi- gazzjoni. 2018 – Il-familja Caruana Galizia tiaħ kawża biex Valletta jitneħħa minħabba kunflitt ta' interess. 2018 – Il-Qorti tiddeċiedi favur il-famil- ja u Valletta jitneħħa mill-investigazzjoni. 2019 – Yorgen Fenech jiġi arrestat u akkużat b'kompliċità fil-qtil. 2020–2025 – Inkjesti u proċeduri oħra jkomplu jqajmu mistoqsijiet dwar relazzjonijiet bejn persuni fil-poter u Fenech. 2026 – Fil-ġuri, il-ġurati jaraw għall-ewwel darba l-kontenut ta' ħafna mill-messaġġi bejn Valletta u Fenech. Aktar minn sempliċi apparenza Fil-liġi hemm differ- enza bejn prova ta' reat u kunflitt ta' interess. Il-messaġġi waħed- hom ma jipprovawx involviment kriminali ta' Valletta fil-qtil. Madankollu, iqajmu mistoqsija ferm aktar importanti: seta' uffiċjal tal-pulizija jibqa' jieħu deċiżjonijiet investigattivi dwar persuna li kien iqisha bħala "l-aq- wa ħabib" tiegħu? Din hija mistoqsija li tmur lil hinn mill-ġuri ta' Fenech. Tolqot direttament il-fiduċja fil- pulizija u fl-istituzzjonijiet. L-Inkjesta Pubblika Fl-2021, il-Bord tal-Inkjesta Pubblika dwar il-qtil ta' Daphne Caruana Galizia wasal għall-konklużjoni li l-Istat kien ħoloq klima ta' impunità li ppermettiet li jseħħ il-qtil. L-inkjesta ma attribwietx responsab- biltà kriminali lil Valletta, iżda osservat kif relazzjonijiet qrib wisq bejn persuni fin-negozju, fil-politika u fl-istituzz- jonijiet tal-infurzar setgħu jnaqqsu l-fiduċja pubblika u jdgħajfu l-gover- nanza. Dik il-konklużjoni tagħti kuntest usa' lill-evidenza li llum qed tinstema' quddiem il-ġurati. Ħbiberija, waħedha, mhijiex reat L-aktar aspett sinifikanti tal-evidenza dwar Silvio Valletta mhuwiex jekk kienx ħabib ta' Yorgen Fenech. Ħbiberija, waħedha, mhijiex reat. Iżda meta wieħed ikun deputat kummissarju tal-pulizija responsabbli minn investigazzjoni sensittiva u l-ieħor jispiċċa akkużat bħala l-allegat mandant tal-istess delitt, kull kuntatt jieħu tifsira differenti. Il-messaġġi li raw il-ġurati ma jid- deċidux il-ħtija ta' Fenech u lanqas ma jikkostitwixxu, waħedhom, prova ta' xi reat minn Valletta. Dik hija kwistjoni separata. Madankollu, jagħtu stampa ċara ta' relazzjoni li kienet ħafna aktar personali milli istituzzjonali. U forsi din hi l-akbar lezzjoni ta' dan il-każ. L-investigazzjonijiet kriminali ma jiddependux biss fuq il-professjon- alità tal-investigaturi, iżda wkoll fuq il-perċezzjoni ta' indipendenza tagħhom. Meta dik il-perċezzjoni tiġi kompromes- sa, anke qabel ma tingħata sentenza, il-fiduċja fil-ġustizzja tibda tiddgħajjef. Għalhekk, il-messaġġi bejn Silvio Valletta u Yorgen Fenech ma kinux biss episodju sekondarju fil-ġuri. Huma saru simbolu ta' wieħed mill-akbar fallimenti istituzzjonali li ħarġu fil-kuntest tal-as- sassinju ta' Daphne Caruana Galizia u tal-konsegwenzi politiċi u istituzzjonali li segwew. – Il-ħbiberija li tefgħet dell fuq investigazzjonijiet fl-istorja ta' Malta illum • IL-ĦADD 9 T'AWWISSU 2026