Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1546284
analiżi IL-ĦADD 23 T'AWWISSU 2026 • illum 04 IL-ĠURI TA' YORGEN FENECH Ftit snin ilu, l-isem Yorgen Fenech kien assoċjat ma' wħud mill-aktar proġetti prestiġjużi u l-aktar ismijiet b'saħħith- om fid-dinja tan-negozju Malti. Illum, l-istess isem jinsab fiċ-ċentru ta' wieħed mill-aktar proċessi kriminali importan- ti fl-istorja riċenti ta' Malta: il-proċess bil-ġurija dwar il-qtil ta' Daphne Carua- na Galizia. Il-vjaġġ ta' Fenech, minn eredi ta' imperu kummerċjali għal akkużat li qed jaffaċċja l-possibbiltà ta' sentenza ta' għomor il-ħabs, huwa wkoll storja dwar kif in-negozju, il-politika, l-enerġija u l-poter f 'Malta spiċċaw marbutin ma' xulxin. Familja mibnija fuq in-negozju L-istorja tibda qabel Yorgen Fenech. Il-familja Fenech kienet diġà bniet repu- tazzjoni qawwija fin-negozju permezz ta' Tumas Fenech, li wara li rtira mill-Korp tal-Pulizija fl-1968 kien diġà beda jinvesti fil-proprjetà. Fl-1973, Tumas u wliedu fetħu Easysell, kumpanija li kienet timporta u tbigħ għamara u oġġetti għad-dar. Minn hemm, in-negozju kiber gradwalment u beda jidħol b'mod dejjem aktar qawwi fil-propr- jetà, l-ospitalità u setturi oħra. George Fenech, wieħed minn ulied Tumas u missier Yorgen, kellu rwol kruċ- jali fit-tkabbir tal-imperu. Huwa mexxa n-negozji tal-familja minn età żgħira u wassalhom lejn setturi ġodda. Il-grupp daħal fl-ospitalità, fil-lukandi u eventwal- ment fi proġetti kbar ta' proprjetà, fosthom Portomaso, flimkien ma' interessi f 'gaming u oqsma oħra. Kien f 'dan l-ambjent li trabba Yorgen Fenech, bħala parti mit-tieni ġenerazzjoni ta' familja li kienet diġà stabbiliet ruħha fost l-aktar familji magħrufa fid-dinja tan-negozju Malti. L-eredi li daħal fil-qalba tan-negozju Yorgen Fenech ingħaqad man-negozju tal-familja minn età relattivament żgħira. Dokumenti korporattivi juru li wara li ħadem fil-qasam tal-ospitalità, huwa kellu responsabbiltajiet fil-qasam tal-proprjetà u kien involut f 'diversi proġetti ta' żvilupp tal-grupp. Il-mewt ta' missieru George f 'Diċembru tal-2014 bidlet il-pożizzjoni tiegħu fi ħdan il-grupp. Fenech ġie maħtur fuq bordijiet ta' kumpaniji tal-grupp wara l-mewt ta' missieru, u l-pożizzjoni tiegħu fil-qalba tan-negozju tal-familja ssaħħet. Iżda l-aktar kapitlu sinifikanti tal-karri- era tiegħu kien għadu ġej. L-enerġija u l-Electrogas Fenech sar wieħed mill-uċuħ ew- lenin tal-konsorzju Electrogas, li ngħa- ta l-proġett għall-bini u t-tħaddim ta' power station li taħdem bil-gass, wieħed mill-proġetti ewlenin tal-gvern wara l-elezzjoni tal-2013. Il-proġett poġġa lil Fenech f 'pożizzjoni fejn in-negozju privat u l-politika kienu qed jiltaqgħu b'mod dirett. Il-konsorzju kien jinkludi l-kumpanija tal-familja Tu- mas flimkien ma' investituri oħra, fosthom SOCAR u Siemens. Imma fl-istess waqt kien qed jifforma dell fuq din id-dinja ta' poter u negozju. Fl-2016, il-Panama Papers żvelaw il-kumpaniji offshore Hearnville u Tillgate, marbuta mal-Eks Ministru Konrad Mizzi u mal-Eks Chief of Staff tal-Prim Ministru Keith Schembri. F'qalb il-mistoqsijiet dwar dawn il-kumpaniji deher isem ieħor: 17 Black. Fl-2018, investigazzjoni konġunta ta' Times of Malta u Reuters identifikat lil Yorgen Fenech bħala s-sid ta' 17 Black, abbażi ta' informazzjoni finanzjarja u investigattiva. Il-kumpanija kienet ġiet identifikata bħala sors potenzjali ta' fondi għall-kumpaniji offshore ta' Mizzi u Schembri. Fenech ċaħad li għamel xi ħaġa ħażina u ċaħad rabtiet mal-kumpaniji tal-Panama. Għal Daphne Caruana Galizia, 17 Black u l-Electrogas kienu parti minn storja akbar li kienet għadha qed tinvestiga. Minn negozjant prominenti għal suspettat Il-qtil ta' Daphne Caruana Galizia fis-16 ta' Ottubru 2017 bidel kollox. Il-ġurnalista investigattiva nqatlet b'bomba mqiegħda fil-karozza tagħha qrib id-dar tagħha fil-Bidnija. Il-qtil qajjem kriżi politika u istituzzjonali enormi f 'Malta u wassal għal investigazzjonijiet li eventwalment bdew jorbtu diversi persuni mal-komplott. Fenech, li dak iż-żmien kien għadu figu- ra prominenti fid-dinja tan-negozju, spiċċa fiċ-ċentru tal-investigazzjoni. F'Novembru tal-2019, il-pajjiż ra xena li it kienu jistennew: Fenech ġie arrestat abbord il-jott tiegħu hekk kif kien qed jipprova jitlaq minn Malta. L-arrest seħħ f 'mument ta' tensjoni kbira, wara li Melvin euma, il-middleman fil- qtil, kien ingħata maħfra presidenzjali bil-kundizzjoni li jipprovdi informazzjoni dwar il-każ. Minn dak il-mument, il-karriera tiegħu bħala negozjant ta' profil għoli kienet prat- tikament spiċċat. Il-qtil u l-proċess Illum, Fenech jinsab akkużat b'kom- pliċità fl-omiċidju volontarju ta' Daphne Caruana Galizia u b'assoċjazzjoni krimi- nali għall-fini tal-qtil tagħha. Huwa ċaħad l-akkużi kollha. Il-prosekuzzjoni ssostni li Fenech kien il-moħħ wara l-qtil u li permezz ta' Melvin euma ġew iffinanzjati t-tlett irġiel li wet- tqu l-attakk. Skont il-każ tal-prosekuzzjoni, il-ħlas kien ta' €150,000. Fenech mhuwiex akkużat li kien fiżikament preżenti meta splodiet il-bomba; l-akkuża hija li kkum- missjona u ffinanzja l-qtil. Il-proċess bil-ġurija beda fl-1 ta' Lulju 2026 quddiem l-Imħallef Edwina Grima, kważi disa' snin wara l-qtil. Fenech għandu 44 sena u wieġeb mhux ħati. Sadanittant, diġà nstabu ħatja diversi persuni oħra involuti fil-qtil. Vince Muscat kien ikkundannat għal 15-il sena ħabs wara li ammetta r-rwol tiegħu fl-2021. Al- fred u George Degiorgio ngħataw 40 sena kull wieħed wara li ammettew fl-2022, filwaqt li Robert Agius u Jamie Vella ġew ikkundannati għal għomorhom fl-2025 għall-provvista tal-bomba. L-aħħar kapitlu għadu ma nkitibx Il-proċess qed jitfa' dawl mhux biss fuq il-qtil innifsu, iżda fuq ir-relazzjonijiet, il-flus, il-komunikazzjoni u n-networks li kienu jdawru lil dawk akkużati li kellhom sehem fil-komplott. F'Awwissu, Matthew Caruana Galizia xehed li l-Electrogas kienet waħda mill-ak- tar stejjer importanti li ommu kienet qed tinvestiga qabel mewtha. Huwa qal lill-ġurija li Fenech "deher li kien fiċ-ċentru ta' kollox" fir-rigward tal-power station. Iżda dawn huma allegazzjonijiet u l-evi- denza għadha trid tiġi evalwata mill-ġuri- ja. Il-liġi tkompli titlob li Fenech jitqies innoċenti sakemm ma jiġix ippruvat ħati lil hinn minn kull dubju raġonevoli. U forsi hawn tinsab l-akbar ironija tal-is- torja ta' Yorgen Fenech. L-istess raġel li kien wiret isem, fortu- na u pożizzjoni minn familja li għexet għal għexieren ta' snin fuq il-kummerċ u l-proprjetà, spiċċa jsir wieħed mill-aktar persuni importanti f 'każ li poġġa lil Malta taħt skrutinju internazzjonali. Mill-Qrendi u l-ewwel ħwienet ta' Tumas Fenech, sal-lukandi, il-casinos, il-proprjetà u l-power station; mill-poter ekonomiku għall-17 Black; u finalment mill-yacht li minnu ġie arrestat għall-aw- la tal-Qorti tal-Ġustizzja — il-vjaġġ ta' Yorgen Fenech huwa storja ta' tlugħ spet- takolari u waqgħa daqstant drammatika. Iżda l-aħħar kelma mhux se tkun tal-is- torja, tal-ġurnalisti jew tal-politiċi. Se tkun tal-ġurija. Yorgen Fenech: Mit-telgħa tal-poter sal-bank tal-akkużati Yorgen Fenech, skortat mill-pulizija, waqt l-aċċess f 'diversi siti fil-ġuri tiegħu