Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1546038
07 analiżi illum • IL-ĦADD 2 T'AWWISSU 2026 1975 Jitwieled Keith Schembri. 1996 Iwaqqaf il-Kasco Group, kumpanija li tibda topera fis-settur tal-karta u aktar tard tespandi għal diversi oqsma kummerċjali. 2008 Joseph Muscat isir Kap tal-Partit Laburista. Schembri jibda jidher dejjem aktar qrib il-mexxej Laburista bħala konsulent u fundraiser. Marzu 2013 Wara r-rebħa elettorali tal-Partit Laburista, jinħatar Chief of Staff fl- Uffiċċju tal-Prim Ministru. 2014–2015 Jikber ir-rwol tiegħu fil-kordinazzjoni tal-Gvern u fir-relazzjonijiet ma' investituri barranin. April 2016 Il-Panama Papers jiżvelaw li huwa sid il-kumpanija offshore Tillgate Inc., marbuta mal-Haast Trust fi New Zealand. 2016 L-Oppożizzjoni titlob ir-riżenja tiegħu, iżda Joseph Muscat iżommu fil-kariga. 2017 Daphne Caruana Galizia tkompli tippubblika investigazzjonijiet dwar Schembri u persuni oħra qrib il-Gvern. 16 ta' Ottubru 2017 Daphne Caruana Galizia tinqatel b'karozza-bomba. 2018 Reuters tiżvela li 17 Black kienet identifikata bħala kumpanija li kienet mistennija tagħmel pagamenti lejn Tillgate Inc. u Hearnville Inc. 20 ta' Novembru 2019 Yorgen Fenech jiġi arrestat waqt li allegatament kien qed jipprova jitlaq minn Malta. 26 ta' Novembru 2019 Keith Schembri jirriżenja minn Chief of Staff u jiġi interrogat mill-Pulizija. Diċembru 2019 Joseph Muscat iħabbar li se jirriżenja minn Prim Ministru. 2020–2026 Jaffaċċja diversi investigazzjonijiet u proċeduri kriminali relatati ma' allegazzjonijiet finanzjarji. F'dawn il-proċeduri huwa wieġeb mhux ħati fejn tressqu akkużi kontrih u ċaħad kull allegazzjoni ta' reat. Diversi każijiet baqgħu jew għadhom pendenti. Kronoloġija Tillgate f 'diversi ġurisdizzjonijiet, fosthom Dubai u l-Bahamas. Xi istituzzjonijiet finanzjarji rriutaw jew ma komplewx il-proċess minħabba l-fatt li Schembri kien meqjus bħala Politically Exposed Person (PEP). Għalkemm dan ma kienx prova ta' reat, kompla jkabbar il-mistoqsijiet pubbliċi dwar għaliex uffiċjal daqshekk qrib il-Prim Ministru kellu bżonn struttura offshore kumplessa. Il-kriżi politika tal-2016 L-Oppożizzjoni talbet ir-riżenja tiegħu immedjatament. Konrad Mizzi, li wkoll kien żvelat li kellu kumpanija fil-Panama, spiċċa tneħħa minn ministru iżda baqa' fil-gvern. Schembri, però, baqa' Chief of Staff. Joseph Muscat għażel li jiddefendih pubblikament. Din id-deċiżjoni kienet kruċjali: għall-kritiċi, kienet sinjal li l-Prim Ministru kien lest jipproteġi lill-eqreb kollaboraturi tiegħu; għall-par- titarji, kienet prova li ma kienx hemm evidenza ta' illegalità. Daphne Caruana Galizia tidħol fil- qalba tal-istorja F'dan il-punt, il-ġurnalista Daphne Caruana Galizia saret l-aktar persuna persistenti fl-investigazzjoni ta' Schem- bri. Fil-blogg tagħha kitbet ripetutament dwar Tillgate, il-Haast Trust, Nexia BT u allegazzjonijiet ta' korruzzjoni relatati ma' kuntratti pubbliċi. Il-kitbiet tagħha kienu segwiti minn eluf ta' nies kuljum u spiss kienu jqanqlu reazzjonijiet immedjati mill-Gvern u mill-Partit Laburista. Ir-relazzjoni bejn Caruana Galizia u Schembri kienet waħda ta' konfront kontinwu. Hija sostniet li kien hemm mistoqsijiet serji li baqgħu mingħajr tweġiba; hu ċaħad l-allegazzjonijiet u sostna li kien qed jiġi mmalafamat. Malta taħt skrutinju internazzjonali Il-Panama Papers ma baqgħux kwistjoni domestika biss. Istituzzjonijiet Ewropej, ġurnalisti barranin u organiz- zazzjonijiet internazzjonali bdew iħarsu lejn Malta b'attenzjoni akbar. Għall-ewwel darba, l-isem ta' Keith Schembri beda jidher regolarment fil-midja internazzjonali flimkien ma' diskussjonijiet dwar governanza, trasparenza u ħasil ta' flus. Il-maltemp kien għadu kif beda. Fl-is- fond kien hemm kumpanija misterjuża msejħa 17 Black, imprenditur jismu Yorgen Fenech, u kriżi li tliet snin wara kienet se tbiddel il-politika Maltija għal dejjem. 17 Black: il-biċċa nieqsa tal-puzzle Wara l-Panama Papers, il-mistoqsija li baqgħet tiddomina kienet waħda sem- pliċi: għaliex uffiċjal tant għoli fil-Gvern kellu kumpanija fil-Panama jekk din qatt ma kienet intużat? Parti mir-risposta dehret li bdiet toħroġ fl-2018, meta l-ġurnalisti ta' Reu- ters żvelaw li kumpanija bbażata f 'Dubai bl-isem 17 Black, li aktar tard ġiet iden- tifikata bħala proprjetà tal-imprenditur Yorgen Fenech, kienet issemmiet f 'do- kumenti interni bħala sors prospettiv ta' pagamenti lejn Tillgate Inc., il-kumpani- ja ta' Keith Schembri, u Hearnville Inc., il-kumpanija offshore tal-Eks Ministru Konrad Mizzi. Ir-rivelazzjonijiet qanqlu mistoqsijiet serji dwar l-iskop ta' dawn l-istrutturi offshore. Minkejja dan, ma ġiex ippruvat fil-Qorti li dawk il-pagamenti ppjanati qatt twettqu kif deskritt fid-dokumenti li ġew ippubblikati. Din id-distinzjoni baqgħet waħda importanti tul il-proċe- duri kollha li segwew. Schembri baqa' jiċħad kull allegazzjoni ta' korruzzjoni jew ta' qligħ illeċitu. Daphne Caruana Galizia u l-investigazzjonijiet tagħha Tul is-snin, Daphne Caruana Galizia kienet fost l-aktar ġurnalisti li ffukat fuq Keith Schembri. Fil-blogg tagħha kitbet dwar il-kumpaniji offshore, dwar ir-relazzjonijiet tiegħu ma' diversi negoz- janti u dwar dak li hi kienet tqis bħala nuqqasijiet serji fil-governanza. L-artikli tagħha kienu jqanqlu kon- troversja kważi kuljum. Għall-partitarji tagħha, kienet qed tagħmel xogħol ta' ġurnaliżmu investigattiv li istituzzjonijiet oħra ma kinux qed jagħmlu. Għall- kritiċi tagħha, ħafna mill-allegazzjonijiet tagħha kienu qabel iż-żmien jew ibbażati fuq informazzjoni mhux ikkonfermata. Fis-16 ta' Ottubru 2017, Malta xxukkjat bil-qtil tagħha permezz ta' karozza-bomba qrib id-dar tagħha fil-Bidnija. L-assassinju tagħha ġibed l-attenzjoni tad-dinja kollha lejn Malta u fetaħ kapitlu ġdid fl-istorja politika tal-pajjiż. Għalkemm Keith Schembri qatt ma ġie akkużat bil-qtil tagħha, ismu beda jissem- ma ta' spiss matul l-investigazzjonijiet li segwew, speċjalment minħabba l-allegazz- jonijiet u x-xhieda ta' persuni differenti involuti fil-każ. Huwa dejjem ċaħad kull involviment. Novembru 2019 – il-kriżi li waqqgħet Gvern Sa tmiem l-2019, il-pressjoni kienet qed tikber. Meta Yorgen Fenech ġie arrestat waqt li allegatament kien qed jipprova jitlaq minn Malta abbord il-jott tiegħu, il-każ ħa żvolta drammatika. Matul l-inter- rogazzjonijiet tiegħu, Fenech għamel allegazzjonijiet serji dwar Keith Schembri u persuni oħra qrib il-Gvern. Dawn l-iżviluppi wasslu għal waħda mill-akbar kriżijiet kostituzzjonali li rat Malta fi żmien riċenti. Eluf ta' nies niżlu jipprotestaw quddiem Kastilja u l-Qorti. Organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili talbu r-riżenji immedjati ta' uffiċjali għolja, filwaqt li l-midja inter- nazzjonali kienet qed tirrapporta kuljum dwar il-kriżi Maltija. Ir-riżenja Fis-26 ta' Novembru 2019, Keith Schembri rriżenja minn Chief of Staff. Ftit wara daħal fil-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija biex jiġi interrogat. L-arrest tiegħu ġie segwit kważi minuta b'minuta mill-midja Maltija u barranija. Wara sigħat twal ta' interrogazzjoni, huwa nħeles mingħajr ma tressqu akkużi relata- ti direttament mal-assassinju ta' Daphne Caruana Galizia. Meta spjega r-riżenja tiegħu, qal li xtaq li l-investigazzjonijiet ikomplu mingħajr ma l-preżenza tiegħu fil-kariga tintuża bħala argument li kien qed ikun hemm xi forma ta' ndħil. Minkejja dan, il-kriżi kompliet tikber. Fi żmien it ġimgħat, Joseph Muscat ħabbar li kien se jirriżenja minn Prim Ministru. L-arresti u l-proċeduri kriminali Minn meta telaq minn Kastilja, Keith Schembri kien is-suġġett ta' diversi inves- tigazzjonijiet kriminali. F'każijiet differenti huwa ġie arrestat jew interrogat dwar allegazzjonijiet li kienu jinkludu ħasil ta' flus, frodi, korru- zzjoni, reati finanzjarji u allegati irregolar- itajiet marbuta ma' kuntratti pubbliċi. F'kull każ huwa wieġeb mhux ħati fejn tressqu akkużi kontrih u ċaħad li wettaq xi reat. Xi proċeduri spiċċaw b'deċiżjonijiet favur tiegħu, oħrajn ġew irtirati, filwaqt li numru ta' kawżi u investigazzjonijiet baqgħu jew għadhom pendenti. Għalhekk il-preżunzjoni tal-innoċenza tibqa' tappli- ka sakemm il-qrati jagħtu deċiżjoni finali. L-Inkjesta Pubblika Fl-2021 ġiet ippubblikata l-konklużjoni tal-Inkjesta Pubblika dwar il-qtil ta' Daph- ne Caruana Galizia. L-inkjesta ma sabitx lil Keith Schembri kriminalment responsabbli għall-assas- sinju. Madankollu, kienet kritika ferm lejn il-klima ta' governanza li kienet żviluppat matul dawk is-snin. Ir-rapport ikkonklu- da li nħolqot kultura ta' impunità u li l-istituzzjonijiet tal-Istat ma kinux qed jiffunzjonaw b'mod effettiv biżżejjed biex jipprevjenu sitwazzjonijiet fejn il-poter politiku u interessi kummerċjali setgħu jiltaqgħu b'mod problematiku. Ir-rapport baqa' wieħed mill-aktar dokumenti importanti fl-istorja politika reċenti ta' Malta. imprenditur sal-qalba tal-poter Malti