Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1543147
08 aħbarijiet IL-ĦADD 8 TA' FRAR 2026 • illum opinjoni "Il-Malti tiegħi mhux eċċellenti, għax trabbejt barra minn Malta, imma lanqas biss għandi ħafna possibbiltajiet biex fil-fatt insaħħaħ l-għarfien tiegħi tal-lingwa" Student tal-istudji Taljani u Mediterranji NIKOLA EDELSZTEJN D an l-aħħar żort Greens Supermarket f 'Ħal Qormi għall-ewwel darba. Apparti l-fatt li s-supermarket huwa pjaċevoli ħafna, rajt ukoll il-marka tal-Greens għall-ewwel darba. Bħala dilettant tal-lingwi, kont nittama għal tikketti Maltin (jew għall-inqas bilingwi), imma sfortunatament, kienu bl-Ingliż biss, kif sfortunatament kien mistenni. Għadu pjuttost diffiċli li ssib il-Malti miktub fil-ħajja ta' kuljum, kemm jekk ikunu sinjali fis-supermarket, listi ta' ingredjenti fuq il-prodotti, jew reklami fit- toroq. Madankollu, il-Malti orali huwa faċli biex issibu; mhux biss bejn il-persuni, iżda wkoll fuq it- televiżjoni u r-radju. It-tradizzjoni orali tal-Malti hija affaxxinanti, iżda t-taħdit biss mhux se jagħmel il-lingwa sostenibbli għal futur diġitali (u l-aktar bil-miktub). Malta tieħu l-Malti bis-serjetà biżżejjed? Jew il-pajjiż għadu mwaħħal mal-idea tal-Ingliż bħala l-lingwa miktuba xierqa? Il-Malti tiegħi mhux eċċellenti, għax trabbejt barra minn Malta, imma lanqas biss għandi ħafna possibbiltajiet biex fil-fatt insaħħaħ l-għarfien tiegħi tal-lingwa, għax ir-riżorsi bil-miktub dejjem kienu it wisq. E-books? Awguri biex issib xi ħaġa – Blogs jew rivisti ta' niċeċ partikolari? Għadni ma sibthomx tassew – U meta nkun Malta, l-esponiment għal-lingwa miktuba jibqa' żgħir, apparti mis-sinjali tat- toroq u r-reklamar tal-gvern. Anke jekk il-Malti huwa aktar popolari bħalissa milli qatt kien, għad fadal ħafna xi jsir. Dan ma jfissirx li rrid pajjiż monolingwi, iżda jfisser li rrid pajjiż li jittratta l-lingwa nazzjonali tiegħu bħala lingwa għal kulħadd u kollox. Dan ma jibdiex b'implimentazzjonijiet ewlenin, iżda pjuttost b'bidliet żgħar (iżda sinifikanti). L-ewwel nett, naħseb li jkun importanti li l-pubblikaturi tal- kotba jinvestu fil-produzzjoni ta' kotba elettroniċi bil-Malti. Bħalissa, aktar minn nofs il- Maltin ma jaqrawx ktieb wieħed fis-sena, li huwa allarmanti, iżda mhux kompletament sorprendenti. Nafu li l-vidjows qosra fuq Instagram u TikTok huma predominanti ħafna f 'ħajjet in-nies, imma rridu nirrikonoxxu wkoll li l-qari mhux imħeġġeġ biżżejjed, għaliex il-kotba li d-dinja kollha taqra bil-lingwa materna tagħhom, kważi qatt ma jkunu disponibbli bil-Malti. Sewwasew bħalma huwa importanti li titkellem bil-lingwa materna tiegħek biex tkun tista' tesprimi bis- sħiħ is-sentimenti tiegħek, il-qari b'dik il-lingwa jitkellem bl-istess mod f 'moħħok u f 'qalbek. Harry Potter, Lord of the Rings, il-bestsellers fil-ġeneru ta' Young Adult, iżda wkoll il-klassiċi tad- dinja, bħal Dostoyevsky, Kaa, eċċ, huma disponibbli biss bl-Ingliż. Għal madwar 75% tal-Maltin, il-Malti hija l-lingwa predominanti tagħhom, għalhekk ikun loġiku ħafna jekk aktar titli kbar jiġu tradotti għall-Malti. It-tieni nett, il-Malti għandu jkun aktar viżibbli fil-ħajja ta' kuljum. F'pajjiżi multilingwi bħall- Iżvizzera, il-Kanada jew il-Belġju, il-marki huma perfettament kapaċi jipprovdu informazzjoni fil-lingwi uffiċjali multipli, imma f 'Malta, uħud mill-aktar marki famużi, bħal Camel u Mayor, ma jipprovdux kelma waħda bil-Malti fuq l-imballaġġ. Fil-Lidl, l-imballaġġ huwa bit-Taljan; fil-Greens, l-imballaġġ tal-marka lokali huwa bl-Ingliż. Mhux qed nitkellmu dwar lingwa minoritarja, iżda dwar il-lingwa li għandha, kemm status nazzjonali (kulturali) kif ukoll uffiċjali fil-kostituzzjoni. Anke jekk kważi kulħadd jiem l-Ingliż, dan ma jfissirx li l-Malti jista' jiġi degradat bħala lingwa fakultattiva. Naturalment, hemm ħafna aktar affarijiet, imma l-bidla tiġi bil-mod. L-għaġla qatt mhi s-soluzzjoni t-tajba. Naħseb li ħafna huwa possibbli u naħseb li ħafna nies ikunu aktar kburin bil-lingwa tagħhom jekk jarawha rispettata, tittieħed bis-serjetà u tkun viżibbli għal kulħadd: Maltin, Maltin ġodda, u turisti. Jekk il-Malti jkun viżibbli għal kulħadd, il-lingwa tkun irrispettata aktar