Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1544497
opinjoni illum • IL-ĦADD 19 T'APRIL 2026 09 B ħala Deputat tal-Op- pożizzjoni, nemmen li huwa dmir tagħna, mhux biss li nirrikon- oxxu fejn sar progress, iżda fuq kollox li nsaqsu mistoqsijiet diffiċli dwar id-direzzjoni li qed jieħu pajjiżna. Għal snin twal, il-Gvern ippreżenta l-mudell ekonomiku Malti bħala storja ta' suċċess. Tkabbir ekonomiku b'saħħtu, surplus f 'ċerti snin u livelli baxxi ta' qgħad ġew użati bħala prova li kollox miexi fid-di- rezzjoni t-tajba. Iżda politika serja ma tistax tieqaf mal-wiċċ. Irridu nħarsu aktar fil-fond. Il-mistoqsija fundamentali li rridu nwieġbu hija waħda sem- pliċi iżda kruċjali: dan it-tkab- bir qed iwassal għal kwalità ta' ħajja aħjar għaċ-ċittadini kollha, jew qed joħloq piżijiet ġodda li qed inħallsu għalihom bil-mod il-mod? Għax jekk it-tkabbir ekonomiku ma jkunx sostenibbli, jekk ma jkunx inklużiv u jekk ma jkunx ibbażat fuq pedamenti sodi, allura jkun biss illużjoni temporanja. Wieħed mill-akbar tħassib tagħna huwa d-dipendenza eċċessiva fuq setturi limitati. Is-servizzi finanzjarji, il-logħob online, il-kostruzzjoni u t-tu- riżmu saru l-pilastri ewlenin tal-ekonomija tagħna. Ma hemm xejn ħażin li pajjiż jispeċjalizza f 'ċerti oqsma, iżda meta dawn is-setturi jsiru dominanti żżejjed, ir-riskju jiżdied b'mod sinifikanti. Ekonomija b'saħħitha hija waħda li hija diversifikata, li tista' tiflaħ għal xokkijiet u li ma tkunx marbuta ma' fatturi li ma tikkon- trollax. Ejja nieħdu s-servizzi finanz- jarji bħala eżempju. Dan is-settur huwa wieħed sensittiv ħafna għar-reputazzjoni u għall-gover- nanza. Kull dubju dwar l-in- tegrità tas-sistema jista' jkollu konsegwenzi immedjati. F'dinja fejn il-kompetizzjoni hija globali u fejn ir-regoli qed isiru dejjem aktar stretti, pajjiżna ma jistax jaffordja li jilgħab bir-reputazz- joni tiegħu. U madankollu, rajna sitwazzjonijiet fejn dan ir-riskju ma ġiex indirizzat bis-serjetà meħtieġa. L-istess jgħodd għas-settur tal-logħob online. Huwa settur li ġab ħafna benefiċċji, iżda huwa wkoll wieħed li jiddependi fuq regolamenti internazzjonali u fuq klima li tista' tinbidel minn jum għall-ieħor. Mudell ekonomiku li jiddependi fuq dawn il-varjabbli esterni huwa mudell li jeħtieġ prudenza, mhux trijonfaliżmu. Imma forsi l-aktar qasam fejn naraw l-effetti ta' politika ekonomika mingħajr viżjoni huwa dak tal-kostruzzjoni. Għal snin twal, it-tkabbir f 'dan is-set- tur ġie mfaħħar bħala sinjal ta' prosperità. Iżda llum qed naraw il-konsegwenzi reali: infrastrut- tura li qed tissielet biex tlaħħaq mad-domanda, ambjent urban li qed jiddeterjora u komunitajiet li qed jitilfu l-identità tagħhom. Il-prezzijiet tal-propjetà telgħu għal livelli li għal ħafna żgħażagħ u familji huma sempliċement impossibbli. Dan ifisser li dak li suppost kien sinjal ta' suċċess qed jinbidel f 'ostaklu serju għall-ġen- erazzjonijiet futuri. Ekonomija li tagħmel il-propjetà lussu minflok dritt bażiku mhijiex ekonomija ġusta. It-turiżmu huwa qasam ieħor li jeħtieġ riflessjoni serja. Għalkemm huwa settur vitali, il-mod kif qed jitmexxa bħal- issa qed iqajjem tħassib. Fokus fuq kwantità aktar milli kwalità qed joħloq pressjoni kbira fuq l-infrastruttura, fuq l-ambjent u fuq il-komunitajiet lokali. Il-pandemija kienet twissija ċara dwar kemm dan is-settur jista' jkun vulnerabbli, iżda jidher li l-lezzjonijiet ma ġewx assimilati biżżejjed. Aspett ieħor li ma jistax jiġi in- jorat huwa d-dipendenza dejjem tikber fuq ħaddiema barranin. Filwaqt li dawn jagħtu kontribut validu, il-mod kif dan il-mudell qed jiġi applikat qed joħloq sfidi kbar. Pressjoni fuq is-servizzi pubbliċi, fuq is-suq tal-kiri u fuq l-infrastruttura huma kollha riżultati diretti ta' tkabbir mhux ippjanat. Minflok ninvestu b'mod serju fil-ħiliet tal-ħaddiema Maltin, qed nagħżlu triq li tidher aktar faċli iżda li fit-tul toħloq dipen- denza u tnaqqas il-produttività. Ekonomija b'saħħitha mhijiex waħda li tikber biss fin-num- ri, iżda waħda li tiżviluppa l-kapaċitajiet tan-nies tagħha. Huwa għalhekk li aħna fl-Oppożizzjoni qed inressqu viżjoni differenti. Mhux viżjoni li tiċħad it-tkabbir, iżda li tiddefi- nixxi mill-ġdid xi jfisser tkabbir. Għandna bżonn ekonomija li tkun ibbażata fuq il-kwalità, mhux fuq il-volum. Ekonomija li tħares lejn il-futur, mhux biss lejn il-figuri tal-lum. Diversifikazzjoni reali hija essenzjali. Dan ifisser investiment f 'setturi ġodda li għandhom valur miżjud għoli. It-teknoloġi- ja, ir-riċerka, l-innovazzjoni u l-ekonomija diġitali huma oqsma fejn Malta tista' tikkompeti jekk ikun hemm rieda politika u investiment serju. Pajjiż żgħir jista' jirnexxi jekk jilgħab fuq il-vantaġġi tiegħu – il-flessibbiltà, il-kreattività u l-kapaċità li jadatta malajr. Fl-istess ħin, irridu nqiegħdu l-produttività fiċ-ċentru tal-poli- tika ekonomika. Dan ifisser edukazzjoni aħjar, taħriġ kontin- wu u opportunitajiet ta' rikwali- fikazzjoni. Ma nistgħux nibqgħu nibnu ekonomija fuq pagi baxxi u fuq kompetizzjoni bbażata fuq spejjeż. Irridu nimxu lejn mudell li jippremja l-ħiliet u li joħloq impjiegi ta' kwalità. Il-kwistjoni ambjentali hija wkoll parti integrali minn din id-diskussjoni. Ma nistgħux nibqgħu nikkunsidraw l-amb- jent bħala ostaklu għall-iżvilupp. Fil-fatt, huwa l-oppost. Ambjent b'saħħtu huwa bażi għal ekonom- ija sostenibbli. Investiment f 'enerġija nadifa, f 'effiċjenza u f 'ippjanar urban intelliġenti, mhux biss itejjeb il-kwalità tal- ħajja, iżda joħloq ukoll opportu- nitajiet ekonomiċi ġodda. Fuq livell fiskali, hemm ukoll bżonn aktar prudenza. Mudell li jiddependi fuq tkabbir kontin- wu biex jiffinanzja nefqa dejjem tikber huwa mudell riskjuż. Għandna bżonn dixxiplina fiskali li tipprepara lill-pajjiż għal żmini- jiet aktar diffiċli. Dan ma jfissirx awsterità, iżda tfisser responsab- biltà. Fl-aħħar mill-aħħar, il-kwist- joni mhijiex jekk Malta kellhiex tkabbir ekonomiku. Dik hija realtà. Il-kwistjoni hija x'tip ta' tkabbir irridu għall-futur. Jekk irridu ekonomija li tibqa' tikber b'mod sostenibbli, irridu nieħdu deċiżjonijiet kuraġġużi llum. Bħala Oppożizzjoni, aħna mhux hawn biex nikkritikaw biss. Aħna hawn biex noffru alternat- tiva. Viżjoni li tqiegħed iċ-ċitta- din fiċ-ċentru, li tagħti prijorità lill-kwalità tal-ħajja u li tibni pedamenti sodi għall-ġenerazz- jonijiet li ġejjin. Dan ifisser li rridu noħorġu mill-kumdità tad-diskors trijon- falistiku u nidħlu f 'diskussjoni onesta dwar il-limitazzjonijiet tal-mudell attwali. Ifisser li rridu nkunu lesti nagħmlu bidliet, anke jekk dawn ma jkunux popolari fuq żmien qasir. Għax fl-aħħar mill-aħħar, il-politika mhijiex dwar kif tirbaħ illum, iżda dwar kif tipprepara għal għada. U jekk ma nibdlux id-direzzjoni issa, nirriskjaw li nsibu ruħna quddiem sfidi li setgħu ġew evitati. Il-mument għal riflessjoni serja huwa issa. Il-mument għal direzzjoni ġdida huwa issa. U r-responsabbiltà tagħna hija li nassiguraw li l-ekonomija Maltija tkun waħda li tassew taħdem għan-nies kollha, illum u fil-fu- tur. Il-mudell ekonomiku Malti: bejn tkabbir mgħaġġel u futur inċert Hemm min jargumenta li d-dejn ta' Malta għadu taħt il-limiti Ewropej jew li, meta mqabbel ma' pajjiżi oħra Kelliem tal-Oppożizzjoni għall-Finanzi u kandidat għall-elezzjoni ġenerali ADRIAN DELIA