Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1545965
Carmel Cacopardo 11 editorjal IL-ĦADD 26 TA' LULJU 2026 • illum ILLUM, MEDIATODAY LTD, VJAL IR-RIĦAN, SAN ĠWANN SĠN 9016 Tel: (356) 21 382741-3, 21 382745-6 • Fax: (356) 21 385075 Direttur Maniġerjali: SAVIOUR BALZAN • Editur: PAUL COCKS Ittri u Kummenti, Imejl: illum@mediatoday.com.mt I l-blackouts li reġgħu laqtu lil Malta din il-ġimgħa mhumiex sempliċement inkonvenjent temporanju. Huma falliment ċar ta' ppjanar, ta' politika u ta' viżjoni. Pajjiż Ewropew li jiaħar bl-ekonomija tiegħu u li jippromovi ruħu bħala destinazzjoni turistika ta' kwalità ma jistax jispiċċa b'eluf ta' djar, negozji u lukandi mingħajr elettriku għal sigħat u ġranet sħaħ f 'nofs l-istaġun turistiku. Agħar minn hekk, dan ma kienx avveniment imprevedibbli. Kien xenarju li ilu snin twal jiġi mwissi dwaru. Il-Gvern jista' jargumenta li t-temperaturi rekord u l-mewġa ta' sħana straordinarja poġġew pressjoni bla preċedent fuq is- sistema tal-elettriku. Dan veru. Iżda proprju għalhekk il-pjanijiet kellhom isiru snin ilu. It-tibdil fil-klima mhuwiex sorpriża li faqqgħet mil-lum għal għada. Kien magħruf li s-sjuf kienu se jsiru aktar sħan, li l-użu tal-arja kkundizzjonata kien se jiżdied u li d-domanda għall-elettriku kienet se tilħaq livelli rekord. Minkejja dan, il-pajjiż baqa' vulnerabbli. Din il-kriżi hija wkoll riflessjoni diretta tal-politika ta' tkabbir bla waqfien li ilha s-snin tiġi mfaħħra bħala suċċess ekonomiku. Aktar toroq, aktar blokok ta' appartamenti, aktar lukandi, aktar żvilupp, aktar residenti, aktar ħaddiema barranin u aktar turisti. Kull sena nisimgħu b'rekords ġodda fil-wasliet tat-turisti u fiż-żieda tal-popolazzjoni. Iżda kważi qatt ma ssir il-mistoqsija fundamentali: il-pajjiż kapaċi jlaħħaq? L-infrastruttura ma tikbirx bl-istess pass tal-konkos. Grid tal-elettriku, sistemi tad-distribuzzjoni, servizzi tal-ilma, toroq, trasport u sptarijiet kollha għandhom limitu. Meta dak il-limitu jiġi injorat għal snin twal, il-konsegwenzi jkunu inevitabbli. Il- blackouts ta' din il-ġimgħa huma sintomu ta' problema ferm akbar. Malta ilha tħaddan mudell ta' żvilupp li jqis kull żieda fil-popolazzjoni u kull turist addizzjonali bħala rebħa ekonomika. Iżda l-kwalità tal-ħajja ma titkejjilx biss bil- Prodott Gross Domestiku jew bin-numru ta' passiġġieri li jinżlu mill-ajruplani. Titkejjel ukoll mill-affidabbiltà tas-servizzi essenzjali. X'jiswa li nattiraw miljuni ta' turisti jekk pajjiżna ma jistax jiggarantilhom dawl, arja kkundizzjonata u servizzi bażiċi? Ir-rapporti ta' turisti li telqu mil-lukandi tagħhom għax baqgħu mingħajr elettriku huma allarmanti. Dawn huma stejjer li jinfirxu malajr fuq il-midja soċjali u fuq il-pjattaformi tal-ivvjaġġar. Reputazzjoni tinbena fuq snin, iżda tista' tiddgħajjef fi it jiem. Pajjiż li jrid ikun destinazzjoni premium ma jistax joffri servizzi li jfakkru fi kriżi infrastrutturali. Lanqas ma nistgħu ninjoraw il-fatt li infrastruttura kritika wkoll ġarrbet il- konsegwenzi tal-pressjoni fuq is-sistema. Meta saħansitra faċilitajiet strateġiċi, fosthom l-Ajruport Internazzjonali ta' Malta u servizzi pubbliċi oħra, jispiċċaw jaffaċċjaw diffikultajiet, dan għandu jqajjem mistoqsijiet serji dwar kemm verament il-pajjiż huwa ppreparat għal aktar tkabbir. Jekk l-infrastruttura tagħna qed tilħaq il-limiti tagħha llum, x'se jiġri meta l-popolazzjoni u n-numru ta' turisti jerġgħu jiżdiedu fis-snin li ġejjin? Wasal iż-żmien li verament nibdew nitkellmu fuq saturation point. Punt fejn Malta u Għawdex ma jifilħux jikbru iktar. Aktar minn hekk, dawn il-blackouts huma tfakkira li l-ippjanar ma jistax jibqa' jsir biss fuq il-karta. Għal snin twal smajna wegħdi dwar investimenti enormi, modernizzazzjoni tal-grid u tisħiħ tan- network tad-distribuzzjoni. Xi xogħol sar, iżda l-avvenimenti ta' din il-ġimgħa juru li jew ma kienx biżżejjed jew inkella ma kienx qed jindirizza l-problema fundamentali: domanda li qed tikber aktar malajr mill- kapaċità tal-pajjiż. Wasal iż-żmien li Malta tagħmel eżami serju tal-mudell ekonomiku tagħha. It- tkabbir għandu jkun sostenibbli u mqabbel mal-kapaċità reali tal-pajjiż. Ma jistax ikun li kull biċċa art tinbena, kull lukanda tingħata permess u kull rekord fit-turiżmu jiġi ċċelebrat mingħajr ma jsir il-kalkolu ta' kemm jifilħu l-infrastruttura u s-servizzi pubbliċi. Il-blackouts ta' din il-ġimgħa m'għandhomx jitqiesu bħala episodju iżolat jew skuża li tista' tintesa hekk kif tonqos it- temperatura. Għandhom ikunu sinjal qawwi li Malta qed tersaq lejn il-limiti tagħha. Jekk nibqgħu nħaddnu politika ta' tkabbir mingħajr ippjanar u mingħajr investiment adegwat fl-infrastruttura, il-problemi tal- lum se jsiru n-norma ta' għada. U meta jiġri dan, il-prezz mhux se jħallsuh biss il-familji u n-negozji Maltin, iżda wkoll il-futur ekonomiku u r-reputazzjoni internazzjonali tal-pajjiż. Pajjiż fid-dlam: Il-prezz tal-iżvilupp bla rażan