Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1546783
05 aħbarijiet illum • IL-ĦADD 27 TA' SETTEMBRU 2026 Victoria 2031: Il-belt Għawdxija Kapitali Ewropea tal-Kultura Wara snin ta' ħidma, ir-Rabat, Għawdex, għadda mill-proċess ta' għażla u ġie rrakkomandat għall- unur tal-2031. Issa l-ħolma trid tinbidel f 'wirt kulturali li jibqa' ferm wara dik is-sena. "L-għażla ta' Victoria bħala l-Belt Kapitali Ewropea tal- Kultura għas-sena 2031 hija opportunità kbira biex il- kultura, it-tradizzjonijiet, l-artisti u t-talenti Għawdxin jitpoġġew fiċ-ċentru tal-attenzjoni Ewropea" Mhux faċli li belt żgħira tikseb opportunità li tmur ferm lil hinn mid-daqs tagħha. Għar-Rabat f 'Għawdex, it-23 ta' Settembru 2026 huwa wieħed minn dawk il-mumenti. Il-belt kapitali ta' Għawdex ġiet irrakkomandata mill-bord indipendenti ta' esperti biex tkun il-Kapitali Ewropea tal-Kultura għall-2031, u b'hekk Malta terġa' tkun fil-qalba ta' waħda mill-ak- tar inizjattivi kulturali prestiġjużi tal-Unjoni Ewropea, 13-il sena wara Valletta 2018. Id-deċiżjoni tal-bord hija pass kruċjali, iżda għadha mhijiex id-deżinjazzjoni legali finali. Skont il-kalendarju uffiċjali tal-Vallet- ta Cultural Agency, ir-rapport finali għandu jiġi ppubblikat bejn Novembru 2026 u Jannar 2027, u d-deżinjazzjoni formali tal-belt mistennija fl-istess perjodu. Għar-Rabat, madankollu, il-mu- ment huwa wieħed storiku. Vjaġġ li beda snin ilu Il-proċess għal Kapitali Ew- ropea tal-Kultura ma jsirx fi it xhur. Il-kunċett innifsu jmur lura għall-1985, meta nħoloq fuq inizjattiva tal-Ministru Griega għall-Kultura Melina Mercouri. L-għan mhuwiex sempliċement li belt tospita sena ta' festivals u spettakli. Il-programm Ewropew ifittex li jsaħħaħ id-diversità kulturali Ewropea, joħloq rabtiet bejn komunitajiet u pajjiżi u juża l-kultura bħala għodda għall-iżvi- lupp fit-tul, kemm soċjali kif ukoll ekonomiku u urban. Fil-każ ta' Malta, il-Valletta Cul- tural Agency kienet responsabbli mill-proċess, bħala parti mill-legat tal-Valletta 2018 Foundation. L-ewwel espressjoni ta' interess kienet infetħet fl-2020, u fl-2021 kienu tressqu żewġ proposti: waħ- da mir-Rabat f 'isem ir-Reġjun ta' Għawdex u oħra mill-Birgu f 'isem ir-Reġjun Xlokk. Il-kompetizzjoni formali mbagħad kompliet fl-2024 u l-2025. Iż-żewġ kandidaturi ġew evalwati minn bord indipendenti ta' esperti maħtur mill-Kummis- sjoni Ewropea u mill-awtoritajiet nazzjonali. F'Novembru 2025, ir-Rabat ġie magħżul bħala l-unika belt Maltija li għaddiet għall-fażi finali. Minn hemm 'il quddiem, it-tim tar-Rabat kellu jsaħħaħ il-bid book, jipprepara programm aktar dettaljat, juri l-kapaċità ammin- istrattiva u finanzjarja tiegħu u jispjega x'legat jista' jħalli l-proġett wara l-2031. Il-bord żar ir-Rabat f 'Settem- bru qabel il-laqgħa finali fil-Belt Valletta. X'qed jipproponi r-Rabat? Il-kandidatura mhijiex mibnija fuq sensiela ta' avvenimenti spet- takolari biss. It-tim ta' Victoria 2031 qed jippreżenta lil Għawdex bħala labo- ratorju fejn il-kultura tista' twieġeb għal realtajiet partikolari tal-ħajja fuq gżira. Id-Direttur Artistiku Austin Camilleri spjega li l-proġett għandu l-għan li jsaħħaħ il-parteċipazzjoni kulturali, jappoġġja lill-artisti u lill-organizzazzjonijiet, jagħti ħajja ġdida lill-ispazji pubbliċi u joħloq relazzjonijiet Ewropej fit-tul. It-tliet valuri li fuqhom hija mib- nija l-kandidatura huma l-mod bil- mod, il-kura u l-kuraġġ – slowness, care and courage. Iċ-Chairperson tal-Victoria 2031 Foundation, Samuel Azzopardi, spjega li l-"mod bil-mod" għandu x'jaqsam mal-ħolqien ta' spazju biex in-nies jisimgħu lil xulxin; il-"kura" tirrikonoxxi oqsma fejn is-soċjetà għad għandha bżonn titjieb, filwaqt li l-"kuraġġ" ifisser li wieħed iħares 'il barra u jkun lest għall-bidla anki wara li jgħaddi l-2031. Il-programm għandu jinfirex lil hinn mir-Rabat u jinkludi l-14-il lokalità f 'Għawdex, b'attivitajiet li jistgħu jsiru f 'teatri, mużewijiet u siti storiċi iżda wkoll fi pjazez, djar, sptarijiet, spazji diġitali, barrieri, imtieħen, kappelli, mal-kosta u fuq il-baħar. U element importanti huwa li parti mill-programm jitħalla miuħ għall-ideat u l-kreattività li joħorġu fis-snin li ġejjin. Il-lezzjoni ta' Valletta 2018 Ir-Rabat issa għandha xi ħaġa li l-Belt Valletta ma kellhiex meta bdiet il-vjaġġ tagħha: esperjenza Maltija diretta ta' kif titmexxa Kapi- tali Ewropea tal-Kultura. Il-Belt Valletta kienet Kapitali Ewropea tal-Kultura fl-2018 flimk- ien ma' Leeuwarden fl-Olanda. Il-proġett biddel il-mod kif il-kultura kienet tiġi ppreżenta- ta f 'Malta. Ma kienx biss dwar wirjiet, kunċerti u festivals, iżda dwar il-ħolqien ta' spazji ġodda, parteċipazzjoni komunitarja, riġen- erazzjoni u investiment fil-qasam kulturali. Il-legat kien jinkludi spazji u proġetti kulturali ġodda, fosthom MUŻA u l-Valletta Design Cluster, flimkien ma' diversi interventi oħra fil-belt. Skont studju kkummiss- jonat mill-Valletta Cultural Agency, il-proġett iġġenera madwar €678 miljun fl-ekonomija Maltija. Ir-reazzjonijiet Il-Ministru għall-Kultura Owen Bonnici feraħ lir-Rabat, u qal li l-għażla tirrifletti "viżjoni kulturali b'saħħitha, ambizzjoni kreattiva u żvilupp sostenibbli permezz tal-ar- ti". Huwa saħaq ukoll li għad hemm triq twila quddiem il-proġett. Il-Ministru għal Għawdex Clint Camilleri qal li ma hemmx dubju li Għawdex kollu għandu l-kreden- zjali biex ikun Kapitali Ewropea tal-Kultura, u li l-għan ewlieni għandu jkun li s-suċċess ta' Valletta 2018 jasal ukoll Għawdex. Il-Kummissarju Ewropew għall-Kultura Glenn Micallef qal li r-Rabat għandu l-opportunità jibni fuq il-legat ta' Valletta 2018 filwaqt li joħloq opportunitajiet ġodda għal koperazzjoni u skamb- ju kulturali fl-Ewropa. Huwa rrefera għall-kultura u t-tradizz- jonijiet Maltin u Għawdxin bħala eżempji tad-diversità kulturali Ewropea. Anke l-Gozo Business Chamber laqgħet b'mod pożittiv il-progress tar-Rabat. It-tim ta' Victoria 2031 innifsu, sadanittant, qed jisħaq li l-proġett għandu jkun ħafna akbar minn sena waħda. Samuel Azzopardi qal li l-għan huwa li l-komunità tibqa' fiċ-ċentru u li l-kandidatura tkun miuħa għall-bidla u għal ideat ġodda. Opportunità, imma wkoll responsabbiltà Issa hemm ħames snin biex ir-Rabat u Għawdex jippreparaw ruħhom għal sena li tista' tbiddel il-mod kif il-gżira tiġi ppreżentata lill-Ewropa. Il-belt trid tipprovdi l-infrastrut- tura meħtieġa, iżda ma tistax taqa' fit-tentazzjoni li tkejjel is-suċċess bil-bini biss. Il-wirt veru jrid ikun fl-artisti, fil-komunitajiet, fl-ispazji kulturali, fiż-żgħażagħ u fil-kapaċità ta' Għawdex li jibqa' joħloq wara l-2031. U l-isfidi huma kbar: popolazz- joni li qed tinbidel, emigrazzjoni taż-żgħażagħ, ambjent fraġli, opportunitajiet ekonomiċi limitati u l-pressjoni dejjem tikber tat-tu- riżmu. Kif qal it-tim tal-kandidatura, Għawdex jista' jqis il-pożizzjoni tiegħu bħala "periferija tal-perif- erija" mhux bħala limitazzjoni iżda bħala opportunità biex jesperimen- ta b'modi ġodda ta' kif il-kultura ti- sta' tgħin komunità żgħira taffaċċja l-futur. Fl-2018, Malta kellha l-istorja tal-Belt Valletta. Fl-2031, jekk id-deżinjazzjoni formali ssegwi r-rakkomandazz- joni tal-bord, ikollha storja ġdida x'tirrakkonta. Din id-darba, l-istorja tibda fir-Rabat, Għawdex, iżda l-veru suċċess se jkun jekk tispiċċax tħaddan lill-gżira kollha. Il-ministru għal Għawdex Clint Camilleri (xellug) jiċċelebra ma' Brian Azzopardi, Sindku tar-Rabat (fiċ-ċentru), wara li tħabbar li l-belt ġiet irrakkomandata biex tkun il-Kapitali Ewropea tal-Kultura għall-2031