Issue link: https://maltatoday.uberflip.com/i/1544022
opinjoni 12 analiżi arti u kultura IL-ĦADD 22 TA' MARZU 2026 • illum Il-gazzetta ILLUM hija megħjuna mill-Kunsill Malti għall-Arti B'xiber min nitkejlu? For Want of (not) Measuring, wirja kollettiva ta' 10 artisti, turi xogħlijiet li jikkontestaw l-oġġettività tal- metrika tad-data – ikkurata minn Vince Briffa MATTHEW VELLA Għall-artist Vince Briffa, l-inċertezza dejjem kienet forza pożittiva u parti minn fluss kreattiv li biha seta' jħarrek ħidmietu lejn riżoluzzjoni aħħarija. Fl-esibizzjoni tal-MICAS tal-2025 e Space We Inhabit (L-Ispazju li Ngħammru Fih), kien ddeskriva l-proċess ta' pittura tiegħu bħala "tfittxija", il-kanvas tiegħu "taqbida" fejn jissielet ma' xogħolu stess sakemm din tikxef id-destinazzjoni finali. Matul din it- taqbida ta' xhur sħaħ, l-"iskumdità ta' dak li mhux magħruf " issir il- prattika tiegħu – "li toqgħod bil- qiegħda quddiem xi ħaġa mhux spiċċuta, mingħajr ma tagħti każ id-distrazzjonijiet, tibni tolleranza għall-inċertezza li eventwalment issir waħda mill-aktar għodod importanti tiegħek." It-tolleranza tal-artist għal din l-iskumdità hija fil-fatt antiteżi ċara għal dinja li fil-qafas teknoloġika tagħha, sfat ilsir tal-flash tal-jpegs tal-media soċjali, kif ukoll fejn il- valur tax-xogħol veru sar mhedded mill-Intelliġenza Artifiċjali. Ngħixu fi żmien fejn is-suċċessi tagħna, kif ukoll l-fallimenti, għandhom il-kejl tagħhom – il-metrika hija l-lingwa tal-produttività. Din l-esplorazzjoni tal-qawwa u l-awtorità tal-kejl hija l-qalba ta' For Want of (not) Measuring, bi Briffa jmexxi grupp ta' 10 artisti internazzjonali kif ukoll ibbażati f 'Malta, li x-xogħlijiet tagħhom jikkontestaw l-oġġettività tal- metrika u d-dejta. Nikkunsidraw kemm il-dejta differenti għandhom il-qawwa li jkejlu l-prestazzjoni personali tagħhna jew nazzjonali: il-prodott gross domestiku, qari tal-pressjoni tad-demm, marki tal-eżami, il-KPIs fil-kummerċ, il-'likes' u x-'shares'… il-metrika tenfasizza l-pożizzjoni tagħna fis-soċjetà, bi klassifiki personali, soċjali kif ukoll globali. Briffa jgħid li ċ-ċertezza metrika ukoll li ħafna mill-intanġibbiltà jew l-isfumaturi tal-ħajja qatt ma jistgħu jiġu kkwantifikati b'mod simili – aspetti importanti tal-eżistenza tagħna bħall-imħabba, it-telf, il- kura, il-biża' jew is-seħer tal-ħajja, jeħtieġu fehim aktar sensuż. "Ħu l-universitajiet pereżempju," jgħid Briffa, professur sħiħ tal-arti viżiva fl-Università ta' Malta. "Ix-xjenzi mibnija fuq prova replikabbli, u għalhekk kapaċi jassorbu l-parti l-kbira tal-finanzjament, filwaqt li l-istudji umanistiċi jitħabtu biex jiġġustifikaw l-'intanġibbli' tagħhom. U dan għax il-kejl jagħti serħan il-moħħ… iżda joħloq ukoll preġudizzju kontra dak li ma jistax jiġi kkwantifikat faċilment." Anke l-valur intellettwali llum jidher li huwa ġġustifikat permezz tal-prestazzjoni tal-midja soċjali skont il-'likes' u x-'shares'. "Il- kredibbiltà qed tasal dejjem aktar f 'forma numerika," jgħid Briffa. For Want of (not) Measuring joffrilna sfida: x'hemm f 'dak l-ispazju bejn l-att tal-kejl u dak li ma jitkejjilx, u x'tagħtina 'l-bnedmin din l-ambigwità u inċertezza? Fil-wirja tiegħu tal-2011 Terrain Vague, Briffa kien esplora problematika simili permezz tal- immaġni tad-duħħan u s-sħab. Per eżempju ritratt mis-serje Length of Breath ("it-tul tan-nifs"), kienet ras ta' raġel marbuta b'ċinek, qed jonfoħ id-duħħan minn ħalqu filwaqt li jitkejjel b'riga. L-inkongruwenza ta' dan il-"breathalyser" jirrefletti l-kontroll eżerċitat mill-preċiżjoni tal-kejl: verdett aħħari dwar l-azzjonijiet u għażliet tal-bnedmin. Bid-duħħan issa jsir dehta, hekk allura min hu fil-kontrol politiku jista' jużaha biex jiddetermina l-moralità – għax il-kejl mhuwiex newtrali biss, iżda ġudizzju. "Il-problema mhijiex il-kejl per se, iżda l-awtorità li ntuha – u l-ġerarkiji li tinstalla bil-kwiet," jgħid Briffa. "L-interazzjonijiet tagħna fuq il-media soċjali llum huma enfasizzati minn kejl li fl-aħħar mill-aħħar tiddetermina kemm ir-reputazzjoni, jew anke mistħija pubblika għal xi wħud. Hu tfisser tbassir ukoll, għax l-algoritmi llum jikklassifikaw, jirrakkomandaw u saħansitra jantiċipaw l-għażliet tagħna… il-preferenzi tagħna saru jiġu kkwantifikati qabel ma nartikolawhom." Il-kejl xjentifiku jibqa' fih innifsu indikatur essenzjali tal-ħajja ta' kuljum u tax-xjenza: fi żmien likwidu bħal ta' llum, mmarkata mill-qawwa tal-lemin estrem, it- tbewwiq tal-awtorità Amerikana għall-protezzjoni tal-ambjent tfakkarna fil-ħtieġa vitali tad-dejta li tkejjel il-kriżi klimatika; id-dejta tippermetti lis-sistemi tas-saħħa pubbliċi jagħrfu meta jkun hawn pandemij; l-indikaturi jibqgħu kruċjali fit-traċċar tal-progress tal- pajjiżi dwar valuri li jippromwovu l-ġustizzja, bħall-indiċi globali dwar il-Perċezzjoni tal-Korruzzjoni (CPI). Iżda l-qawwa tal-metrika illum hija wkoll maar ta' kif il-ħajja moderna tistmerr il-"ħela ta' ħin", id-'dolce far' niente', id-dwejjaq jew il-ħajja mhux produttiva. Huwa piż li jinġarr tul il-ħajja kollha aħna l-bnedmin, li malli naffaċċjaw it-tmiem inevittabli ta' ħajjitna, nibdew insarrfu s-snin li fadlilna bl-edoniżmu jew produttività bla waqfien ma tmurx 'tinħela'. "Il-ħin wkoll issir munita ta' kif inkejlu l-valur tagħna fi produzzjoni qabel ma jsirilna l-ħin," jgħid Briffa. "U ninsab konxju ħafna tal- iskumdità li din l-ambigwità toħloqilna. Hija f 'din l-iskumdità li nispiċċaw niddubitaw l-istat tal-eżistenza tagħna," qalet Briffa. "F'ekonomija vvalutata mill- produttività, li tidher m'inti qed tagħmel xejn sar moqri bħal falliment – u madankollu, il-fakultà li tiżen il-ħajja bil-mod, li nieħdu l-ħin tagħna, jew saħansitra nnisslu it valur anke minn att ta' dwejjaq meta m'għandna xejn x'nagħmlu, donnha saret xi ħaġa suspetta, għażżiena." Anki fil-prattika tal-arti stess, Briffa tgħid li l-kejl dejjem preżenti – x'inhu l-valur ta' xogħol tal-arti, u kif tasal għalih? Il-mużewijiet kollha huma sostenibbli għal dak li joffru lil pubbliku? Briffa nnifsu huwa konxju tal-mod kif it-titli tax-xogħol tal-arti (dejjem jagħżel u jirriċerka t-titli ta' xogħolu wara li jlesti x-xogħol) joffru lil udjenza fetħa żgħira minn fejn jistgħu jibdew jaqraw ix-xogħol tiegħu. "Il-verità hija li l-ambigwità tħawwadna – mingħajr xi riferenza ma xiex nserrħu, nintilfu. Il-punt ta' referenza tiggwidana, u din nsibuha fl-arti. It-titlu ta' xogħol artistiku pereżempju, huwa punt tad-dħul, li jgħin lill-udjenza jirrelata max-xogħol. 'Untitled No. 1' tinħass daqslikieku qed jiġu abbandunati… it-titlu tagħti rassikurazzjoni, u allura seduttiva. Imma allura l-mistoqsija hi: kemm tnaqqas minn dak li aħna lesti li napprezzaw?" For Want of (not) Measuring ma toffrix ħarba utopjana mill- metrika. Iżjed kalibrazzjoni sottili mill-ġdid. "Pereżempju, fix-xogħol ta' Matyou Galea, magna tal-kitba hija ddisinjata b'tali mod li ma tistax tintuża b'mod realistiku minħabba l-piż tagħha, u għalhekk l-oġġett issa qed ibiddel il-metrika tas-suċċess lil hinn minn dak li jiġi prodott, il- kitba pulita, u lejn is-saħħa fiżika. Allura hawn, l-apparat innifsu jiddetta l-valur li qed jitkejjel. Fix- xogħol ta' Kristina Huxley, ir-ritratti tagħha foto-sensittivi għas-sħana jinbiddlu skont il-klima interna tal-gallerija – hawnhekk il-kejl mhuwiex impost mill-artist iżda mix-xogħol fl-ispazju nnifsu. Hija l-gallerija li ssir l-istrument, filwaqt li x-xogħol jikseb ħajja separata mill-produttur tiegħu. Il-kejl jemigra mill-id, għall-ambjent." F'dan l-illaxkar tal-kontroll u l-awtorità tad-dejta u l-metrika, il- bieb se jitbexxaq għal esplorazzjoni ġdida tal-inċertezza u ambigwità. Hawnhekk, l-iktar att radikali tagħna jaf ikun li nerġgħu niskopru l-qawwa li... ma tagħmel xejn, u tirreżisti l-ħeġġa li tittraduċi kull esperjenza f 'punteġġ. Xogħol ta' Katie Sims (fuq), Kristina Huxley (lemin, fuq) u Patrick Adam Jones (lemin, taħt)